Król Szwecji Karol XVI Gustaw, który we wtorek odwiedzi Polskę, jest obecnie najdłużej panującym monarchą w Europie. Monarcha słynie z zamiłowania do szybkich samochodów i polowań, a w przeszłości był bohaterem skandali.
Karol XVI Gustaw (Carl Gustaf Folke Hubertus Bernadotte) urodził się 30 kwietnia 1946 r. w pałacu Haga w Solnej pod Sztokholmem jako syn ówczesnego następcy tronu księcia Gustawa Adolfa z francuskiej dynastii Bernadotte.
Tron objął 15 września 1973 r., w wieku 27 lat, po śmierci dziadka, króla Gustawa VI Adolfa. Ojciec króla zginął w katastrofie lotniczej w Kopenhadze w 1947 r.
W czasie igrzysk olimpijskich w Monachium w 1972 r. Karol Gustaw poznał pracującą w komitecie organizacyjnym hostessę, Niemkę Sylwię Sommerlath. 12 marca 1976 roku ogłoszono ich zaręczyny, a 19 czerwca tego samego roku w katedrze Storkyrkan w Sztokholmie odbył się uroczysty ślub. Z tej okazji słynna szwedzka grupa ABBA po raz pierwszy wykonała utwór „Dancing Queen”, który szybko stał się światowym przebojem.
Królowa Sylwia będzie towarzyszyć mężowi podczas wizyty w Polsce. W tym roku para obchodzi jubileusz 50-lecia małżeństwa. Król Karol XVI i królowa Sylwia doczekali się trojga dzieci: Wiktorii (urodzonej w 1977 r.), Karola Filipa (1979 r.) i Magdaleny (1982 r.) oraz dziewięciorga wnucząt.
Wraz z nowelizacją konstytucji Szwecji w 1981 r. zmienił się porządek sukcesji: tron szwedzki dziedziczy najstarszy potomek niezależnie od płci. Tytuł przyszłej królowej przypadł więc księżniczce Wiktorii.
Król i królowa mieszkają w pałacu Drottningholm pod Sztokholmem, a ich oficjalną rezydencją jest Zamek Królewski w stolicy.
Zgodnie z ustawą zasadniczą Szwecji z 1974 r. obowiązki króla mają głównie charakter reprezentacyjny i protokolarny. Monarcha posiada najwyższy stopień wojskowy w siłach zbrojnych. Zgodnie z konstytucją król jest wyznania ewangelicko-luterańskiego.
Karol XVI Gustaw każdego roku 10 grudnia w Sztokholmie wręcza Nagrody Nobla, jest też gospodarzem bankietu noblowskiego. W 2019 r. przy honorowym stole obok króla zasiadła polska pisarka Olga Tokarczuk, laureatka literackiej Nagrody Nobla.
Król już w dzieciństwie przejawiał zainteresowanie przyrodą i sportem. Wcześnie został członkiem skautingu, a od 1977 r. jest honorowym przewodniczącym Światowej Fundacji Skautowej (WSF). Nadal uczestniczy w różnych imprezach ruchu skautowego w Szwecji i za granicą. W 1988 r. stanął na czele szwedzkiego oddziału działającej na rzecz ochrony środowiska organizacji World Wildlife Fund (WWF).
Karol XVI Gustaw jest miłośnikiem motoryzacji, bierze udział w rajdzie starych samochodów Svenska Kungsrallyt na Olandii, w którym prowadzi Volvo PV 60. Jest też właścicielem kilku sportowych samochodów i był wielokrotnie, o czym z upodobaniem donosiły tabloidy, zatrzymywany za przekroczenie dopuszczalnej prędkości.
Władca Szwecji jest zapalonym myśliwym, co roku uczestniczy w tradycyjnym polowaniu na łosie, co jest krytykowane przez ekologów.
Wielu docenia jego poczucie humoru, również w oficjalnych sytuacjach, gdy król spontanicznie dyryguje orkiestrą lub macha ręką do publiczności. Zdarzają mu się również szeroko komentowane gafy, np. pochwalenie wolności słowa w łamiącym prawa człowieka Brunei podczas oficjalnej wizyty w tym kraju w 2004 roku.
W czasie swojego panowania monarcha nie uniknął skandali. Jednym z najpoważniejszych ciosów w wizerunek szwedzkiej rodziny królewskiej była opublikowana w 2010 r. nieautoryzowana biografia króla „Karol XVI Gustaw -monarcha wbrew woli”, ujawniająca pikantne szczegóły z jego życia prywatnego.
W książce autorstwa szwedzkich dziennikarzy jest mowa m.in. o rzekomym romansie króla w latach 90. z piosenkarką Camillą Henemark, członkinią szwedzkiej grupy pop Army of Lovers. Autorzy publikacji dotarli także do świadków, którzy potwierdzili, że król wraz ze swoimi wysoko postawionymi kolegami regularnie bywał w nielegalnym nocnym klubie Club Power. Lokal prowadził serbski eksbokser z półświatka, Mille Markovicia, a król miał bawić się w jacuzzi w towarzystwie młodych kobiet. Karol XVI Gustaw rewelacje po ich ujawnieniu skomentował jako „należące do przeszłości”.
Szwedzi lubią swojego władcę i opowiadają się za utrzymaniem monarchii. W opublikowanym na początku marca badaniu Akademii Mediów dwór królewski cieszy się dużym zaufaniem 53 proc. ankietowanych; to najwięcej w historii tej ankiety. W opublikowanym w 2023 r. w sondażu Ipsos dla gazety „Dagens Nyheter” monarchę poparło 62 proc. ankietowanych, wobec 25 proc. domagających się wprowadzenia w kraju republiki. Blisko dwie trzecie (64 proc.) badanych uważa, że król dobrze sprawuje swoje obowiązki.
Król Karol XVI Gustaw wraz z królową Sylwią odwiedzili Polskę w 2011 r., będąc gośćmi prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, a także w 1993 r., gdy prezydentem był Lech Wałęsa.
Ze Sztokholmu Daniel Zyśk (PAP)
zys/ akl/
