Mapa sprzed lat głównym eksponatem wystawy o historii tarnogórskiego górnictwa

Prezentowana na wystawie „Podziemny świat tarnogórski. Mapa, od której wiele się zaczęło” mapa to efekt współpracy historyka Józefa Piernikarczyka, sztygara Alfonsa Kopii oraz artysty malarza Józefa Machwica. Na wystawie można także poznać sylwetki autorów mapy i zobaczyć dzieła sztuki inspirowane tarnogórskimi podziemiami, które w 2017 r. zostały wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Jak opisywali przedstawiciele Muzeum w Tarnowskich Górach, mapa stworzona przez Piernikarczyka, Kopię i Machwica przedstawia wielowiekowy dorobek tarnogórskiego górnictwa oraz piękno i kulturowe bogactwo Tarnowskich Gór – zarówno w podziemnej warstwie dawnych, nieeksploatowanych już wtedy chodników, sztolni i szybów, jak i w warstwie nadziemnej – lasów, rzek oraz znajdujących się miedzy nimi: miasta, wsi, hut, szos i linii kolejowych.

„W zamierzeniu jej twórców to podziemne dziedzictwo warte było zachowania oraz rozsławienia wśród turystów, już wtedy coraz liczniej przybywających do miasta, aby odwiedzić dawne kopalnie. Pod tym względem mapa jest nowatorskim sposobem postrzegania górniczej spuścizny Tarnowskich Gór już nie w kategoriach przemysłowych, a historycznych i turystycznych” - zaznaczyli organizatorzy wystawy.

Plany utworzenia w Tarnowskich Górach muzeum górniczego i udostępniania miejscowych zabytków techniki turystom sięgają okresu międzywojennego, zostały jednak zrealizowane dopiero po wojnie wraz z powstaniem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT), którego pierwszym prezesem został Alfons Kopia.

Tarnowskie Góry, które w 2026 r. świętują 500-lecie powstania, od XVI w. były ważnym ośrodkiem górnictwa srebra, ołowiu i cynku. W 1838 r. powstała tu pierwsza szkoła górnicza na Śląsku. Po dawnym górnictwie pozostał pod miastem rozległy labirynt chodników, wyrobisk komorowych i odwadniających sztolni. Turyści mogą zobaczyć część tamtejszego podziemnego świata w Zabytkowej Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga, którymi zarządza SMZT.

Sztolnia Czarnego Pstrąga to 600-metrowy fragment Głębokiej Sztolni Fryderyk, służącej kiedyś do odwadniania tarnogórskich podziemi. Turyści pływają tamtędy łodziami od 1957 r. Zabytkowa Kopalnia Srebra to z kolei jedyna w Polsce trasa turystyczna, wytyczona w podziemiach będących pozostałością po dawnych kopalniach rud srebra, ołowiu i cynku. Stanowi fragment dawnej kopalni Fryderyk. Do zwiedzania została udostępniona w 1976 r. Przygotowany dla zwiedzających prawie dwukilometrowy szlak przebiega na głębokości 40 m pod ziemią.

Jak wskazali organizatorzy wystawy, otwarcie Sztolni Czarnego Pstrąga, Zabytkowej Kopalni Srebra oraz uzyskanie w 2017 r. wpisu tarnogórskich zabytków górniczych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO pozwoliło na nowe odczytanie poprzemysłowego dziedzictwa miasta, którego potencjał dostrzegli już twórcy mapy sprzed lat.

„Wśród tych reinterpretacji powstały także kolejne dzieła sztuki malarskiej zainspirowane tarnogórskimi podziemiami, których przykłady zaprezentowane zostały na ekspozycji. Mapa związana jest również z samymi początkami utworzonego w 1958 roku Muzeum w Tarnowskich Górach – znalazła się wśród pierwszych eksponatów przekazanych przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej” - dodali przedstawiciele Muzeum.

Wystawę „Podziemny świat tarnogórski. Mapa, od której wiele się zaczęło” - można zobaczyć do 24 maja.(PAP)

kon/ amac/