Laureaci Nagród Historycznych POLITYKI za książki wydane w roku 2025. Fot. Leszek Zych / Polityka
W tegorocznej edycji Nagród Historycznych zostali narodzeni: Karolina Panz, Tomasz Szarota wraz z Michałem Wójcikiem i Emilem Maratem, Tadeusz Paweł Rutkowski, Antonina Tosiek oraz Izabela Mrzygłód.
Gala, podczas której nagrody wręczono w kilku kategoriach, odbyła się we wtorek w Warszawie.
Dr Karolina Panz jest socjolożką, członkinią Centrum Badań nad Zagładą Żydów i adiunktką w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Związana jest z Podhalem, od kilkunastu lat bada losy tamtejszych Żydów w czasie Zagłady i okresie powojennym oraz angażuje się w działania na rzecz przywracania pamięci o nich.
Kapituła nagrodziła ją w kategorii prac naukowych za książkę „Chciałabym opowiedzieć, jak zginęło miasto... Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu”, wydaną przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów.
Książka Karoliny Panc to opowieść oparta na dokumentach, relacjach i świadectwach, ale też rekonstrukcja losów poszczególnych osób. Jak w uzasadnieniu nagrody podkreśliła Kapituła „książka wydobywa detale, które, wydawałoby się, są nie do odtworzenia, a autorka z niezwykłą uważnością śledzi losy i śmierć swoich bohaterów”.
„Ta opowieść ma coś z magii i nikt z historyków tak nie pisał” – powiedział w laudacji prof. Marcin Zaremba.
Nagrodę Historyczną „Polityki” w kategorii prac popularnonaukowych otrzymała Antonina Tosiek za książkę „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet” (ukazała się nakładem Wydawnictwa Czarne).
Antonina Tosiek – poetka, która za tę samą książkę otrzymała w 2026 r. nominację do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego stworzyła opowieść o doświadczeniach mieszkających na polskiej wsi kobiet. Skorzystała z kilkuset rękopisów i maszynopisów nadesłanych na pamiętnikarskie konkursy dla mieszkańców wsi, organizowane w latach 1933–1995.
„To przejmująca książka o kobiecym doświadczeniu – mówiła w laudacji Barbara Klich-Kluczewska.
Nagrodę Historyczną „Polityki” w kategorii debiutów w pracach naukowych i popularnonaukowych otrzymała Izabela Mrzygłód. Jej książka „Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym” ukazała się nakładem Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Dr Izabela Mrzygłód jest historyczką, związaną z Niemieckim Instytutem Historycznym w Warszawie. W swoim opracowaniu opisała postawy studentów w międzywojennej Warszawie i Wiedniu. Pokazała postępującą radykalizację środowiska akademickiego w obu tych ośrodkach i wyjaśniła, jak stały się one przestrzenią dla nacjonalizmu, antysemityzmu i przemocy.
Nagrodę Historyczną „Polityki” w kategorii wydawnictw źródłowych kapituła przyznała publikacji „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”. Książka opracowana przez Tadeusza Pawła Rutkowskiego ukazała się nakładem Instytutu Pileckiego w Pileckiego.
Publikacja ta zawiera dokumenty dotyczące stosunków polsko-żydowskich w czasie II wojny światowej. Na podstawie tych dokumentów udało się zrekonstruować m.in. takie sprawy jak pomoc udzielana przez władze polskie obywatelom polskim narodowości żydowskiej, czy też służba Żydów w Armii Polskiej gen. Andersa.
Nagrodę Historyczną „Polityki: w kategorii pamiętników, relacji i wspomnień otrzymała książka „Duma i wstyd. Tomasz Szarota w rozmowie z Emilem Maratem i Michałem Wójcikiem”. Publikacja, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Agora to rozmowa z Tomaszem Szarotą - jednym z najwybitniejszych historyków zajmujących się okupacją niemiecką i relacjami polsko-niemieckimi.
W 2026 r. Nagrody Historyczne „Polityki” zostały przyznane już po raz 67. Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia była zmarły w zeszłym roku Marian Turski. W tegorocznej kapitule pracowali dr hab. Barbara Klich-Kluczewska, profesorowie Jerzy Kochanowski, Dariusz Stola i Wiesław Władyka, a także dr hab. Bożena Szaynok oraz dr hab. Marcin Zaremba.
W przeddzień przypadającej 26 czerwca setnej rocznicy urodzin Mariana Turskiego „Polityka” ogłosi nazwiska laureatów dwóch nagród specjalnych. Tego dnia przy pomniku Bohaterów Warszawskiego Getta mają zostać posadzone róże Mariana Turskiego. (PAP)
