Płock. Panorama Wzgórza Tumskiego, 1932 r./NAC
Pierwszy z serii przewodników o historii kamienic na staromiejskim rynku w Płocku wydała tamtejsza Fundacja Nobiscum. Opracowanie dotyczy Domu Darmstadt, w którym na początku XIX wieku mieszkał Ernst Theodor Amadeus Hoffmann (1776 - 1822), autor baśniowej opowieści „Dziadek do orzechów”.
Przewodnik „Tajemnice kamienic Rynku Starego Miasta w Płocku - Dom Darmstadt”, wydany dzięki wsparciu samorządu miasta, przybliża dzieje nieruchomości położonej przy Starym Rynku 8, obejmując okres od początku XIX wieku do 1996 r., kiedy to kamienica, po renowacji, otrzymała obecną nazwę. Publikacja ukazała się w limitowanym nakładzie 750 egzemplarzy.
Przewodnik będzie rozdawany bezpłatnie podczas tegorocznej Nocy Muzeów wśród tych, którzy 16 maja odwiedzą tytułową kamienicę - poinformowała PAP autorka opracowania Gabriela Nowak-Dąbrowska, wiceprezes Fundacji Nobiscum, historyczka i genealożka.
Jak przypomniała, w tym roku przypada 30. rocznica powstania Domu Darmstadt jako ważnego centrum kulturalno-oświatowego w Płocku, a także 250. rocznica urodzin Ernsta Theodora Amadeusa Hoffmanna, który w latach 1802 - 1804 mieszkał w tej kamienicy, gdzie mieścił się wtedy Hotel Berliński - ten prawnik, a zarazem rysownik, kompozytor, poeta i pisarz jest m.in. autorem baśniowej opowieści „Dziadek do orzechów”, która posłużyła do stworzenia libretta baletu o tym samym tytule z muzyką Piotra Czajkowskiego (1840 - 1893).
Nowak-Dąbrowska podkreśliła, że „Tajemnice kamienic Rynku Starego Miasta w Płocku - Dom Darmstadt” to pierwszy z planowanej przez Fundację Nobiscum serii przewodników poświęconych historiom zabytkowych kamienic zlokalizowanych w sercu miasta oraz ich mieszkańcom. Odnosząc się do wydanej właśnie publikacji zaznaczyła, że kamienica przy Starym Rynku 8 położona jest w strefie konserwatorskiej ochrony zabytkowego układu architektoniczno-urbanistycznego, a „jej historia jest nierozerwalnie związana z dziejami Płocka”.
- Kamienicę zamieszkiwała wielokulturowa i wielowyznaniowa społeczność, a wielu jej członków znacząco zapisało się na kartach historii miasta poprzez swoją działalność kulturalną, gospodarczą czy społeczną - dodała Nowak-Dąbrowska. Zwróciła przy tym uwagę, że przewodnik przybliża zarówno historię zabudowy w obrębie posesji, gdzie znajduje się obecny Dom Darmstadt, jak i postacie właścicieli tej nieruchomości m.in. kupca Piotra Jędrzejewicza, profesora Adama Niemirowskiego czy dentystki Barbary Frankowskiej.
Jak wyjaśniła wiceprezes Fundacji Nobiscum, opracowanie opowiada jednocześnie o „znanych i mniej znanych mieszkańcach kamienicy”, wśród których - oprócz Ernsta Theodora Amadeusa Hoffmanna - był m.in. lekarz i działacz społeczny Zygmunt Perkahl, a także zawiera informacje o firmach i zakładach, które funkcjonowały w kamienicy na przestrzeni lat.
- Praca nad publikacją trwała około pół roku, choć nie ukrywam, że od dawna zbieram informacje dotyczące historii kamienic przy Starym Rynku w Płocku, więc sporą ilością materiałów już dysponowałam - przyznała autorka przewodnika. Przypomniała też, że już kilka lat temu Fundacja Nobiscum zrealizowała projekt filmowy „Płock w zasięgu ręki”, którego dwa odcinki były poświęcone Staremu Rynkowi i Domowi Darmstadt.
- Obecny projekt, mam nadzieję, poszerzy wiedzę Płocczan, i nie tylko, na temat historii tej kamienicy - dodała Nowak-Dąbrowska.
Jak zaznaczyła wiceprezes Fundacji Nobiscum, w przewodniku można znaleźć zdjęcia ze zbioru fotografika Tomasza Jacka Gałązki z Płocka oraz pochodzące z archiwum Domu Darmstadt, jak np. prezentujące uroczyste otwarcie tej instytucji oraz uczestniczącego w tym wydarzeniu Karla Dedeciusa (1921 - 2016), tłumacza literatury polskiej, zarazem orędownika polsko-niemieckiego pojednania, założyciela Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej w Darmstadt, który podczas Płockich Dni Miast Partnerskich w 1996 r. otrzymał honorowe obywatelstwo Płocka.
W otwartym w 1996 r. Domu Darmstadt odbywają się od tego czasu cykliczne koncerty i spektakle z udziałem polskich i zagranicznych artystów, a także wystawy, w tym malarskie i fotograficzne oraz odczyty. Placówka posiada bibliotekę i czytelnię.
Fundacja Nobiscum powstała w Płocku w 2018 r. Promuje historię i sztukę poprzez publikacje książkowe i płytowe, jak również organizowane koncerty i ekspozycje tematyczne. Szczególne miejsce w jej działalności zajmuje przywracanie pamięci o społeczności żydowskiej Płocka.
W 2019 r. Fundacja Nobiscum uruchomiła portal jewishplock.eu, gdzie umieszczono kilkaset fotografii i reprodukcji dokumentów, w tym pochodzących z rodzinnych archiwów potomków płockich Żydów mieszkających obecnie za granicą, które nie były wcześniej publikowane. Także w 2019 r. zainicjowano projekt „Pamięć. Płock 1939”, portalu upamiętniającego imiennie Żydów mieszkających w tym mieście do II wojny światowej. W kolejnych latach Fundacja Nobiscum wydała szereg opracowań, dotyczących tej społeczności, w tym przewodnik „Śladami płockich Żydów”. (PAP)
mb/ lm/
