Fasada kościoła św. Wojciecha w Bytomiu w 2011 roku. Fot. Kazimierz Mendlik, CC BY-SA 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0>, via Wikimedia Commons
Zakończono remont zabytkowego kościoła św. Wojciecha w Bytomiu. Podczas prac, które trwały od grudnia 2024 r. do sierpnia 2026 r., odnaleziono m.in. średniowieczne dziecięce groby oraz ślady wielowiekowej historii świątyni.
Murowany kościół św. Wojciecha powstał w połowie XV w., choć swój obecny kształt – po przebudowach – uzyskał w XVIII w. To barokowy kościół z gotyckim prezbiterium. Zachowały się w nim dwie barokowe figury św. Piotra i Pawła z XVIII w.
Remont obejmował przede wszystkim elewacje kościoła, kaplicy i zakrystii, włącznie z konserwacją okien i drzwi oraz renowacją detali architektonicznych. Odnowiono kamienne posadzki oraz drewniane podłogi i schody. Zamontowano instalacje odgromową i przeciwpożarową oraz monitoring z systemem antywłamaniowym.
Urząd Miejski w Bytomiu poinformował, że remont kosztował 4,5 mln zł. Dofinansowanie z Rządowego Programu Ochrony Zabytków to 3,4 mln zł. Wsparcie z magistratu wyniosło 69 tys. zł. Pozostałe koszty pokrył Zakon Braci Mniejszych Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Katowicach-Panewnikach.
Kościół św. Wojciecha od 1970 r. znajduje się w rejestrze zabytków woj. śląskiego. W związku z tym remont został przeprowadzony pod nadzorem konserwatorskim.
Podczas badań archeologicznych pod wejściem głównym do kościoła odnaleziono dziecięce groby, artefakty z miedzi i brązu oraz ceramikę datowaną na XIII i XIV w. Poza tym odkryto mury świątyni najprawdopodobniej z XIV w., a także ślady przebudowy z XV w., w tym zamurowane kamienne elementy portalu po obu stronach kruchty północnej.
Badania archeologiczne, prowadzone podczas remontu kościoła, przeprowadzono pod nadzorem pracowników Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu oraz Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich.
W 2024 r. podczas prac prowadzonych na Pl. Klasztornym, przy którym znajduje się kościół św. Wojciecha, archeolodzy natrafili m.in. na dwa szkielety, późnogotyckie i renesansowe kafle piecowe, żelazne gwoździe oraz ceramiczne naczynia.
Pierwszy bytomski gród utworzono najprawdopodobniej w XI w. w miejscu, które dziś znamy jako Wzgórze św. Małgorzaty. Swoją nazwę zawdzięcza kościołowi, który ufundował tam w XII w. książę Bolesław Kędzierzawy. Wzniesienie wybrano ze względów praktycznych, ponieważ otoczone przez podmokłe tereny i rzekę było naturalnym punktem obserwacyjnym i obronnym.
Bytom uzyskał prawa miejskie w 1254 r. Pod koniec XIII w. z inicjatywy księcia bytomskiego Kazimierza wybudowano zamek, a miasto otoczono murami. Posiadały one liczne półbaszty oraz trzy bramy. Poza tym miasto chroniły fosy, wały ziemne oraz mokradła, a system fortyfikacji rozbudowywano wraz z rozwojem uzbrojenia. (PAP)
