Nagrobki na Starym Cmentarzu w Łodzi. Fot. PAP/Grzegorz Michałowski
W weekend, na Starym Cmentarzu w Łodzi, odbędzie się 32. kwesta na rzecz ratowania zabytków tej nekropolii. Przez ok. 30 lat zebrano już ponad 2 mln zł, za co odrestaurowano 222 nagrobki. Przy okazji kolejnych kwest Łodzianie poznają historię swojego miasta zapisaną na pomnikach nekropolii.
Zdaniem prezesa Towarzystwa Opieki nad Starym Cmentarzem (TOnSC) Cezarego Pawlaka prowadzona przez ponad 30 lat kwesta na ratowanie zabytków nekropolii zdążyła dorobić się własnej, pięknej historii.
- Dzięki kwestom odnowiliśmy 222 pomniki nagrobne, posiadające wartość historyczną i zabytkową. Wybierając je, kierowaliśmy się potrzebą, aby uratować je dla nas i dla przyszłych pokoleń. Ale nie zapominamy, że za tymi pomnikami stoją ludzie. Odkrywamy dzięki nim piękne historie z różnych okresów istnienia miasta — powiedział PAP Pawlak.
Zaznaczył też, że Stary Cmentarz to najstarsza istniejąca nekropolia Łodzi XIX-wiecznej, która była miastem wielu narodów, kultur i wyznań. Symboliczne jest zatem, że jeden cmentarz ma trzy części: katolicką, prawosławną i ewangelicką.
W dotychczasowych zbiórkach organizowanych przez Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem zebrano ponad 2 mln zł; w zeszłym roku do puszek trafiło 125 tys. zł, a rok wcześniej, na 30. kweście, odnotowano rekord — prawie 150 tys. zł.
- To wielka hojność Łodzian, ale jednocześnie świadomość, którą zbudowaliśmy dzięki tej akcji, że ten cmentarz naprawdę jest niezwykły, że odzwierciedla właśnie historię naszego miasta — podkreślił prezes TOnSC.
Lista nagrobków oczekujących na odrestaurowanie jest długa. Co roku podczas kwesty Towarzystwo prezentuje kilka z nich, a Łodzianie mogą typować, który powinien być odnowiony w pierwszej kolejności. W tym roku zaplanowano 8 realizacji konserwatorskich, oprócz tego pieniądze z akcji są przeznaczane na prace wykończeniowe i ratunkowe, bo nekropolię coraz częściej nawiedzają wichury.
Począwszy od 2013 roku, do kwesty dokłada się miasto Łódź, które finansuje renowację wybranego nagrobka.
- Zdecydowaliśmy, że w tym roku rozpoczniemy prace konserwatorskie przy nagrobku Maurycego Sprzączkowskiego, łódzkiego przedsiębiorcy, restauratora i filantropa. Jego zaangażowanie, nie tylko kupieckie, ale też charytatywne, dziś określilibyśmy jako społeczną odpowiedzialność biznesu. Może być on wzorem do naśladowania także dla współczesnych łódzkich przedsiębiorców, dlatego chcemy zachować pamięć o nim — wyjaśniła prezydent Łodzi Hanna Zdanowska.
Żyjący na przełomie XIX i XX wieku Sprzączkowski prowadził eleganckie delikatesy oraz skład win przy ul. Piotrkowskiej 54. Był największym w Królestwie Polskim przedstawicielem znanych rosyjskich potentatów herbacianych, właścicielem kilku posesji. Zasiadał w zarządzie Towarzystwa Teatralnego w Łodzi. Zostawił po sobie znaczące zapisy na cele dobroczynne i kulturalne.
Cezary Pawlak przypomniał, że tegoroczna kwesta na Starym Cmentarzu rozpocznie się w sobotę i będzie kontynuowana w niedzielę. Od godz. 10 do 16 będą kwestować przedstawiciele różnych organizacji, harcerze, kombatanci, ludzie sztuki; w dniu Wszystkich Świętych na cmentarzu będzie można spotkać polityków i przedstawicieli władz miasta i regionu.
- Wartością tej kwesty jest to, że łączy ona wszystkich ponad podziałami — zaznaczył Pawlak.
Pierwsza kwesta na rzecz ratowania zabytków Starego Cmentarza odbyła się w 1995 roku, z inicjatywy nieżyjących już: dziennikarza Wojciecha Słodkowskiego i mentora łódzkich przewodników Stanisława Łukawskiego.
Stary Cmentarz przy ulicy Ogrodowej to najstarsza istniejąca obecnie nekropolia w Łodzi. Powstała w połowie XIX wieku i jest świadectwem historii Łodzi — wielowyznaniowej, wielokulturowej i wielonarodowościowej. Cmentarz jest miejscem pochówku przemysłowców, lekarzy, prawników, przedstawicieli starych rodów, uczestników walk o niepodległość, ludzi zasłużonych dla rozwoju miasta, jego sztuki i oświaty.
Nekropolię wyróżnia bogactwo form i stylistyki pomników nagrobnych. Ponad 80 z nich wyszło spod dłuta wybitnego, żyjącego na przełomie XIX i XX wieku rzeźbiarza Wacława Konopki. Prawie 200 dzieł sztuki sepulkralnej jest wpisanych do wojewódzkiego rejestru zabytków. (PAP)
agm/ dki/
