Datowana na XVII wiek synagoga w Lesku, 2023 r. Fot. PAP/Darek Delmanowicz
Dawna synagoga w Lesku, datowana na połowę XVII w., odzyskuje swój dawny blask. Jeden z najcenniejszych zabytków miasta, dzięki przeprowadzonym pracom konserwatorskim, odzyskał estetykę i walory architektoniczne – poinformował Dawid Lipka z Urzędu Miasta i Gminy Lesko.
Dodał, że dawna synagoga to obiekt o wyjątkowej wartości historycznej i kulturowej. Jest najbardziej charakterystycznym i najcenniejszym zabytkiem miasta.
- Jest zaliczany do najcenniejszych zabytków żydowskiego dziedzictwa w Polsce. Od wieków stanowi ważny element krajobrazu Leska, przypominając o bogatej historii miasta i jego wielokulturowym dziedzictwie – podkreślił Lipka.
Prowadzone prace objęły m.in. remont i konserwację tynków zewnętrznych elewacji północno-wschodniej i północno-zachodniej, konserwację detali architektonicznych, w tym: glifów, kasetonów i gzymsów. Wykonano też obróbkę blacharską, zamontowano rury spustowe z blachy miedzianej i instalację odgromową.
Jak zaznaczył Lipka, dzięki przeprowadzonym pracom konserwatorskim budynek odzyskał estetykę i walory architektoniczne.
Całkowita wartość inwestycji wyniosła ponad 358,8 tys. zł. Zadanie otrzymało ponad 106 tys. dotacji ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 20 tys. zł od podkarpackiego konserwatora zabytków i 30 tys. zł z budżetu województwa. Wkład własny gminy wyniósł 202, 7 tys. zł.
- Dzięki konsekwentnym pracom konserwatorskim cenne zabytki odzyskują dawny blask i pozostają ważnym świadectwem historii miasta dla kolejnych pokoleń - zaznaczył Lipka.
Synagoga została wzniesiona prawdopodobnie w połowie XVII wieku na miejscu dawnej drewnianej bożnicy. Zbudowana została z otoczaków rzecznych, kamieni ciosanych i cegieł, w stylu manierystyczno-pałacowym. Budynek jest jednonawowy ze ścianami szczytowymi zwieńczonymi kamiennymi wazonami. Nad wejściem do niej widnieje wizerunek tablic Mojżesza, a pod nimi - ślady hebrajskiego napisu „O, jakimże lękiem napawa to miejsce! Nic tu innego, tylko dom Boży”.
Przy południowo-zachodnim narożniku synagogi znajduje się okrągła wieża, która kiedyś pełniła funkcję więzienia dla Żydów.
Na ścianie wschodniej znajduje się ołtarz będący uproszczoną kopią arki z nieistniejącej już synagogi Złotej Róży we Lwowie. W ścianie jest szafa ołtarzowa, w której przechowywano ręcznie spisany Pięcioksiąg Mojżesza.
W czasie II wojny światowej synagoga w Lesku została zdewastowana przez hitlerowców. W latach 60-tych ub. wieku została gruntownie odrestaurowana. Później także była kilkakrotnie remontowana.
Obecnie, od ponad 40 lat, w głównej części budynku mieści się Galeria Bieszczadzkiego Domu Kultury w Lesku „Bieszczadzkie Zadumania”, w której od maja do października prezentowane są prace artystów bieszczadzkich. (PAP)
api/ aszw/
