Batu Chan konstytuuje Złotą Ordę. Rashid al-Din Hamadani - Rashid-al-Din, „Historia świata”, reprodukcja. Źródło: en.wikipedia
aukowcy z ponad 20 państw uczestniczyli w sympozjum o Złotej Ordzie, zorganizowanym w Astanie pod patronatem UNESCO. Władze Kazachstanu przedstawiają średniowieczne imperium jako fundament własnej państwowości i nowej tożsamości narodowej, odchodząc od radzieckiej interpretacji historii.
Sympozjum odbyło się we wtorek pod hasłem „Złota Orda jako model cywilizacji stepowej: historia, archeologia, kultura i tożsamość”. Wśród uczestników znaleźli się historycy, archeolodzy i specjaliści od dziejów Azji Centralnej oraz Eurazji. Konferencja została zorganizowana pod patronatem UNESCO i była częścią szerszej polityki historycznej władz Kazachstanu, które od kilku lat podkreślają znaczenie Złotej Ordy – znanej także jako Ułus Dżoczi lub Chanat Kipczacki – dla rozwoju kazachskiej państwowości.
W kazachstańskiej interpretacji historycznej imperium stworzone przez potomków Czyngis-chana nie jest już przedstawiane wyłącznie jako twór militarny, lecz jako rozwinięta cywilizacja stepowa posiadająca własne tradycje administracyjne, prawne i handlowe.
Jak zauważył portal Times of Central Asia, debata ta odzwierciedla dążenie Kazachstanu do dostosowania swojej koncepcji tożsamości narodowej do rosnącej liczby badań naukowych, które postrzegają społeczeństwa koczownicze nie jako „zacofaną” alternatywę dla cywilizacji osiadłych, lecz jako odrębny i wysoko rozwinięty model państwowości, ukształtowany przez realia gospodarcze eurazjatyckiego stepu.
Prezydent Kasym-Żomart Tokajew powiedział w przemówieniu otwierającym sympozjum, że „żaden historyk nie kwestionuje dziś potęgi Złotej Ordy, imperium, które rządziło Wielkim Stepem i zajmowało ogromne obszary Eurazji”. Jak dodał, państwo to „łączyło Wschód i Zachód oraz wywarło ogromny wpływ na rozwój cywilizacji i formowanie państw”.
Tokajew wezwał także do bardziej obiektywnego badania historii Złotej Ordy i odejścia od uproszczonych interpretacji, utrwalonych jeszcze w okresie radzieckim. Według niego dzieje Wielkiego Stepu były przez dekady sprowadzane głównie do historii podbojów i konfliktów zbrojnych, z pominięciem rozwoju instytucji państwowych, prawa i kultury.
Kazachstańskie władze od kilku lat konsekwentnie rozwijają narrację przedstawiającą współczesny Kazachstan jako spadkobiercę tradycji politycznych Złotej Ordy. Już w 2019 r. Tokajew zapowiedział obchody 750-lecia powstania Złotej Ordy, natomiast później utworzono specjalny Instytut Badań nad Ułusem Dżoczi. W ostatnich latach pojawiło się sporo publikacji historycznych poświęconych temu okresowi.
Kazachstańscy historycy i politycy argumentują, że reinterpretacja dziejów Złotej Ordy ma pomóc w budowie nowoczesnej tożsamości narodowej, osadzonej w historii regionu głębiej niż w okresie rosyjskim i radzieckim. Jednocześnie część badaczy zwraca uwagę, że dziedzictwo Złotej Ordy jest wspólne także dla innych narodów Eurazji, szczególnie pochodzenia turkijskiego.
Złota Orda to mongolskie państwo założone w XIII wieku przez Batu-chana, wnuka Czyngis-chana. Istniało do końca XV wieku na terenach dzisiejszej Rosji, Ukrainy, Kazachstanu i części Azji Centralnej. (PAP)
bbk/ rtt/
