Uroczyste otwarcie Panteonu Górnośląskiego w podziemiach katowickiej katedry. Fot. PAP/Tomasz Wiktor
Sejmik Województwa Śląskiego w poniedziałek podjął uchwałę o zmianie statutu Panteonu Górnośląskiego w Katowicach. Spośród podmiotów współprowadzących tę instytucję kultury wykreślono Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które samo zrezygnowało z tej funkcji.
Panteon Górnośląski znajduje się w katowickiej archikatedrze. Otwarto go w 2022 r. jako instytucję prowadzoną przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego we współpracy z MKiDN, Urzędem Miasta Katowice i Archidiecezją Katowicką.
Resort kultury w połowie 2025 r. ogłosił decyzję o rezygnacji ze współprowadzenia Panteonu Górnośląskiego. Nastąpiło to wraz z końcem 2025 r. Tłumaczył wówczas, że zakończył się etap wsparcia inwestycyjnego, a wraz z nim zaangażowanie MKiDN.
Marszałek Wojciech Saługa (KO) podczas poniedziałkowej sesji sejmiku tłumaczył, że Panteon Górnośląski jest instytucją, na którą od samego początku „brakuje pomysłu”, a w niej samej „brakuje treści”. Przyznał, że decyzja MKiDN to ciężar dla samorządu, który najprawdopodobniej będzie musiał wziąć na siebie większe finansowanie. Zasygnalizował, że prowadzone są rozmowy dotyczące przyszłości tej instytucji kultury.
Zgodnie z umową z 2023 r. resort kultury, samorząd województwa i samorząd miejski miały do 2027 r. przekazywać na działalność Panteonu Górnośląskiego w formie dotacji podmiotowej po 1 mln zł rocznie, a Archidiecezja Katowicka 100 tys. zł rocznie. Od 2026 r. MKiDN przestało przekazywać swoją część.
Panteon Górnośląski był inicjatywą arcybiskupa Wiktora Skworca, który w tej sprawie zwrócił się do MKiDN w 2018 r. Dwa lata później podpisano umowę, na mocy której powołano instytucję. Na adaptację przestrzeni w katowickiej archikatedrze Panteon Górnośląski otrzymał 29,1 mln zł dotacji celowej z MKiDN.
Panteon Górnośląski funkcjonuje w podziemiach katowickiej archikatedry. Na jej dachu wybudowano taras widokowy.
Wśród statutowych celów Panteonu Górnośląskiego zapisano upamiętnienie stulecia przyłączenia części Górnego Śląska do Polski w 1922 r. oraz stulecia polskiej administracji kościelnej na Górnym Śląsku, a także upamiętnianie trzech powstań śląskich. Kolejne to upamiętnianie i upowszechnianie wiedzy historycznej o Górnym Śląsku po zakończeniu I wojny światowej, upamiętnianie, zachowywanie i upowszechnianie pamięci o osobach „zasłużonych dla polskości ziem Górnego Śląska” oraz „czynne uczestniczenie w budowie tożsamości narodowej oraz społeczeństwa opartego na wartościach chrześcijańskich”.
Panteon Górnośląski od samego początku wzbudza kontrowersje. Zarzuty – formułowane m.in. przez regionalistów – dotyczą przede wszystkim tego, że nie przedstawiono w nim skomplikowanej i wielokulturowej historii Górnego Śląska, a wyeksponowano postacie związane z polskością i Kościołem katolickim, które stanowią jedynie jej część. (PAP)
pato/ dki/
