Źródło: organizator
Życiu i dziełom Jerzego Giedroycia poświęcona jest wystawa „Redaktor z Maisons-Laffitte”, którą można oglądać w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi. Wśród eksponatów znalazły się m.in. zdjęcia udostępnione przez Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura.
Od poniedziałku w Bibliotece im. Marszałka Piłsudskiego w Łodzi prezentowana jest wystawa biograficzno-dokumentalna „Redaktor z Maisons-Laffitte”, która przybliża jedną z najwybitniejszych postaci polskiego życia intelektualnego i politycznego XX wieku – Jerzego Giedroycia.
- Na wystawie zobaczymy książki związane z redaktorem Giedroyciem i jego pracą. To pozycje, które były wydawane w Paryżu, a na początku również w Rzymie. Przedstawiamy też kolekcję zdjęć, którą pozyskaliśmy dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem Instytut Literacki Kultura, które dysponuje archiwum po słynnym twórcy „Kultury” - powiedziała PAP współautorka wystawy Aneta Powalska-Pietrzak z Działu Informacji Naukowej, Regionaliów i Bibliografii WBP w Łodzi.
Wśród eksponatów jest „Orzeł Biały” wydany we Włoszech w 1944 roku. To czasopismo 2. Korpusu, które ukazywało się w miejscach jego stacjonowania m.in. na Bliskim Wschodzie i we Włoszech. Po wyjściu armii polskiej z ZSRR jego redaktorami byli Jerzy Giedroyc i Gustaw Herling-Grudziński, a pisywali tam m.in. Józef Czapski, Kazimierz Wierzyński czy Jan Lechoń.
Na wystawie można też zobaczyć, jak na przestrzeni lat wyglądała słynna paryska „Kultura” – polski emigracyjny miesięcznik wydawany przez Instytut Literacki w latach 1947–2000, początkowo w Rzymie, od 1948 roku w Paryżu, oraz towarzyszący jej kwartalnik „Zeszyty Historyczne”.
Twórcy wystawy sięgnęli do zasobów Biblioteki im. Marszałka Piłsudskiego, dzięki czemu można na niej obejrzeć duży przekrój publikacji książkowych Instytutu Literackiego w Paryżu, począwszy od wydawanych w Rzymie na początku 1946 roku, poprzez drukowane w okresie PRL. Są też przedruki z drugiego obiegu, które potajemnie były wydawane w Polsce. Jak zaznaczyła Aneta Powalska-Pietrzak, wiele tych materiałów na co dzień dostępnych jest dla czytelników, choć np. z czasopism wydanych przed 1950 rokiem można korzystać tylko na miejscu.
Prześledzenie losów redaktora z Maisons-Laffitte ułatwi kalendarium w formie osi czasu, na której umieszczono najważniejsze wydarzenia z jego życia. Jego uzupełnieniem jest kolekcja fotografii, użyczona przez Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura. Zobaczymy na nich m.in. rodziców Giedroycia, zdjęcia z okresu służby w 2. Korpusie, wnętrza Maisons-Laffitte czy spotkania słynnego redaktora z nie mniej słynnymi postaciami, jak np. Marek Hłasko.
- Wydaje się, że Jerzy Giedroyc i jego działalność wciąż budzi zainteresowanie, nie tylko badaczy literatury. Świadczą o tym m.in. liczne poświęcone mu pozycje, jak np. seria w kręgu paryskiej „Kultury”. Przyznam szczerze, że gdy zaczynałam opracowywać ten temat, nie zdawałam sobie sprawy, jaką ciekawą postacią jest Giedroyc, jak był wszechstronny - podkreśliła Powalska-Pietrzak.
Decyzją Senatu, rok 2026, w którym przypada 120. rocznica urodzin Jerzego Giedroycia, został poświęcony temu „jednemu z najważniejszych myślicieli politycznych XX wieku”.
Jak napisano w uchwale, jako założyciel i redaktor naczelny paryskiej „Kultury” oraz wieloletni współpracownik wielu polskich i międzynarodowych instytucji Giedroyc przyczynił się do kształtowania polskiej myśli politycznej oraz promowania idei wolnościowych i demokratycznych w kraju i na świecie.
Jerzy Giedroyc urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku w rodzinie Ignacego Giedroycia i Franciszki Starzyckiej. Dzieciństwo spędził w Rosji. W 1919 r. rodzina Giedroyciów przeniosła się do Warszawy, gdzie Jerzy Giedroyc ukończył gimnazjum im. Jana Zamoyskiego, a następnie studiował prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim.
W roku 2026 przypada 80. rocznica założenia przez Jerzego Giedroycia wydawnictwa Instytut Literacki w Rzymie, które stało się ważnym ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego Polonii oraz miejscem publikacji wielu istotnych dzieł literackich i naukowych; od 1948 r. jego siedziba przeniosła się do Maisons-Laffitte pod Paryżem.
Z kolei 20 czerwca 1947 r. ukazał się pierwszy numer „Kultury”, jednego z najważniejszych czasopism polskiej emigracji, którego założycielem był redaktor Giedroyc; jego celem było nie tylko dokumentowanie rzeczywistości politycznej, lecz także kształtowanie opinii publicznej oraz promowanie pluralizmu i tolerancji. W „Kulturze” publikowali wybitni autorzy, m.in. Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz, Andrzej Bobkowski, Konstanty Jeleński, Juliusz Mieroszewski, a także wielu innych twórców, którzy dzięki temu pismu mogli prezentować swoje poglądy i twórczość na arenie międzynarodowej.
W latach 80. XX wieku Giedroyc stał się jednym z autorytetów dla opozycji demokratycznej w Polsce; jego idee miały istotny wpływ na rozwój myśli politycznej w okresie transformacji ustrojowej.
Jerzy Giedroyc zmarł 14 września 2000 r. w Paryżu. (PAP)
agm/ miś/
