20.06.2026–21.06.2026
Marcin Musiał na Małym Festiwalu Wielkiej Literatury. Fot. Przemysław Jendroska
Czwarta edycja Małego Festiwalu Wielkiej Literatury odbędzie się 20 i 21 czerwca w Katowicach pod hasłem „Nieludzki Śląsk”. W ramach tej imprezy zaplanowano m.in. wycieczkę śladami serialu „Ołowiane dzieci”.
Celem społeczników, którzy są organizatorami tej imprezy jest promowanie śląskiej kultury.
W sobotę 20 czerwca najważniejsze imprezy Małego Festiwalu Wielkiej Kultury zaplanowano w ogrodzie Domu Śląskiego w Katowicach przy ul. Stalmacha 17.
- Tegoroczna odsłona festiwalu stawia niewygodne, ale kluczowe pytania. Temat przewodni - „Nieludzki Śląsk” - to celowa gra słów. Z jednej strony organizatorzy oddają głos przestrzeni pozaludzkiej: naturze, zwierzętom i krajobrazom zdegradowanym przez antropocen. Z drugiej - bez owijania w bawełnę dotykają tego, co człowiek potrafi zrobić drugiemu człowiekowi poprzez bezduszną ekonomię, pracę ponad siły i industrialną machinę - poinformował Marcin Musiał, literaturoznawca, główny pomysłodawca i organizator imprezy.
- Chcemy sprawdzić, co zostaje w regionie po epoce wielkiego wydobycia. Pytać, czy praca może być formą przemocy i czy przypadkiem wszyscy nie nosimy w sobie syndromu »ołowianych dzieci«. Szukamy nowej opowieści o Śląsku - nie tej pomnikowej i heroicznej, ale czułej wobec ludzi, zwierząt i tutejszego krajobrazu - dodaje.
W programie festiwalu są m.in. klub książki, wspólnotowe śpiewanie śląskich pieśni, wykłady, przyznanie Śląskiej Nagrody Literackiej KRAUZA, kino plenerowe (film to śląski laureat Oscara!) z lektorem po śląsku oraz wycieczka śladami serialu „Ołowiane dzieci”.
Goszczenia festiwalowiczów po raz drugi z rzędu podjęło się społeczne Liceum Sowizdrzała - społeczność ludzi zaangażowanych. Tym razem jednak promujący śląską kulturę festiwal w całości przenosi się na świeże powietrze - do klimatycznego ogrodu Domu Śląskiego. - Zależy nam na stworzeni przestrzeni maksymalnie otwartej, demokratycznej i bliskiej naturze - dokładnie takiej, jaki jest Śląsk - wyjaśnia Marcin Musiał.
Odbywający się od 2023 r. Mały Festiwal Wielkiej Literatury to oddolna inicjatywa, sfinansowana ze środków prywatnych. Wstęp wolny.
Program:
20 czerwca
Godz. 11:30 – 12:30 Śląski Objazdowy Klub Książki. Lektura: Judith Schalansky „Rozchwiane kanarki, głębokie doły”
Prowadzą: Elżbieta Janota, Paulina Rzymanek (literaturoznawczynie, podkasterki „Już tłumaczę - podkast o książkach”)
Godz. 12:30 – 13:10 Czy istnieje życie pozagórnicze? Opowiastka o trefie obywatelskim w Rydułtowach Prowadzi: Kacper Lemiesz (dyrektor Liceum Sowizdrzała)
Godz. 13:10 – 14:00 Skōnd się wziyna gańba, że sie je ze wsi? Wykład w języku śląskim
Prowadzi: prof. Michał Rauszer (antropolog kultury, Uniwersytet Warszawski)
Godz. 14:00 – 14:50 Buksy, chachary, szczury. Opowieść o życiu na hałdach
Prowadzi: dr Karolina Pospiszil-Drong (literaturoznawczyni, Uniwersytet Śląski)
Godz. 14:50 – 16:10 Teatr dla demokracji: Artvocacy for the (U)nion. Pokaz młodzieżowych etiud teatralnych.
Godz. 16:10 – 17:40 Roger Remiks – śląskie pieśni i przyroda. Spotkanie z Grzegorzem Płonką i wspólnotowe śpiewanie pieśni śląskich zebranych przez Juliusza Rogera
Gość: Grzegorz Płonka (muzyk, dziennikarz, popularyzator śląskiej kultury)
Prowadzi: Zofia Krzak (literaturoznawczyni)
Wspólnotowe śpiewanie: Grzegorz Płonka
Godz. 17:40 – 18:30 „Bery z dzielni”, czyli poetycki nieludzki Śląsk. Spotkanie z Tomaszem Pietrzakiem
Gość: Tomasz Pietrzak (poeta)
Prowadzi: Michał Muszalik (poeta)
Godz. 18:30 – 20:00 Czy Śląsk jest nadal ołowiany? Dyskusja o śląskiej naturze i jej ludziach. Występują: dr Tomasz Hutsch (wiceprzewodniczący stowarzyszenia REGIOS, lekarz weterynarii, SGGW), Magdalena Majcher (pisarka), prof. Piotr Skubała (profesor nauk biologicznych, działacz na rzecz przyrody, Uniwersytet Śląski), dr Małgorzata Tkacz-Janik (literaturoznawczyni, działaczka społeczna) Prowadzi: Marcin Musiał
Godz. 20:00 – 20:15 Wręczenie Śląskiej Nagrody Literackiej KRAUZA (nominowane książki: „Frela” Magdaleny Majcher, „Bery z dzielni” Tomasza Pietrzaka i „Aglo. Banką po Śląsku” Zbigniewa Rokiy)
Godz. 20:15 – 22:00 Projekcja filmu „Serengeti niy może umrzić” (reż. Bernhard Grzimek) Wstęp, tłumaczenie, lektor: Marcin Musiał
21 czerwca:
Godz. 12:00 - 16:00 Ołowiana wycieczka - podróż po śląskiej metropolii śladami historii i serialu „Ołowiane dzieci" Prowadzi: Tomasz Kiełkowski (przewodnik, fotograf). Udział w wycieczce biletowany, więcej informacji na stronie wydarzenia. (PAP)
kr/