Wernisaż wystawy „Zofia Stryjeńska. Między wiarą a obrzędem”. Fot. Muzeum Ziemi Tarnowskiej
Muzeum Ziemi Tarnowskiej zaprasza na unikatową ekspozycję prac Zofii Stryjeńskiej. Na wystawie „Zofia Stryjeńska. Między wiarą a obrzędem”, przygotowanej z okazji 135. rocznicy urodzin i 50. rocznicy śmierci „księżniczki polskiej sztuki”, zaprezentowano dzieła na co dzień skrywane w magazynach.
Na ekspozycji zaprezentowano większość z 33 obrazów i grafik artystki pochodzących z unikatowej kolekcji księdza prof. Alojzego Franciszka Nosala, ofiarowanej miastu Tarnowowi i zdeponowanej w 1992 roku w Muzeum Ziemi Tarnowskiej. Dzieła, ze względu na swoją delikatność i wrażliwość na światło, na co dzień są skrywane w muzealnych magazynach.
Jak przekazała kuratorka wystawy Kamila Jasiak, wystawa koncentruje się na jednym z kluczowych wątków w twórczości Stryjeńskiej - ludowości, rozumianej jako przestrzeń spotkania wiary, obrzędu i codzienności. Prezentowane obrazy powstały głównie w latach 30. i 60. XX wieku.
Ekspozycja została podzielona na cztery części tematyczne: stroje ludowe, obrzędy i zwyczaje, obrazy religijne oraz ludowe scenki rodzajowe.
Wernisaż wystawy „Zofia Stryjeńska. Między wiarą a obrzędem”. Fot. Muzeum Ziemi Tarnowskiej
- Zofia Stryjeńska, nazywana w dwudziestoleciu międzywojennym „księżniczką polskiej sztuki”, stworzyła niepowtarzalny język plastyczny, łączący nowoczesną dekoracyjność z inspiracjami. Jej dynamiczne, barwne kompozycje, pełne rytmu i symboliki, stały się jednymi z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w kulturze polskiej – podkreśliła kuratorka.
Twórczość artystki – zaznaczyła etnografka Urszula Gieroń z Muzeum Etnograficznego, oddziału Muzeum Ziemi Tarnowskiej - wywarła istotny wpływ na sposób postrzegania folkloru, który przestał być traktowany jako zjawisko prowincjonalne.
- Artystka, czerpiąc inspiracje z rodzimego folkloru, przedstawiała polską wieś w baśniowym, artystycznym ujęciu – dodała.
Ekspozycję wzbogacają eksponaty etnograficzne ze zbiorów Muzeum Ziemi Tarnowskiej oraz Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie, a także stroje ludowe wypożyczone dzięki uprzejmości Zespołu Pieśni i Tańca Świerczkowiacy działającego przy Centrum Sztuki Mościce oraz Małopolskiego Centrum Kultury Sokół w Nowym Sączu.
- Zestawienie prac Stryjeńskiej z autentycznymi przedmiotami codziennego użytku i obiektami wykorzystywanymi w ludowej obrzędowości dorocznej, a także opisy przedstawionych na obrazach zwyczajów pozwalają lepiej zrozumieć kontekst kulturowy, z którego wyrastała twórczość artystki - powiedziała kuratorka.
Wernisaż wystawy „Zofia Stryjeńska. Między wiarą a obrzędem”. Fot. Muzeum Ziemi Tarnowskiej
Wystawa w Tarnowie wpisuje się w obchody dwóch rocznic: 135. rocznicy urodzin i 50. rocznicy śmierci Zofii Stryjeńskiej. Ekspozycja potrwa do 16 maja 2026 r.; zwiedzanie jest bezpłatne.
Zofia Stryjeńska była artystką o łatwo rozpoznawalnym stylu. Wielokrotnie nagradzana na wystawach krajowych i międzynarodowych (np. na Światowej Wystawie w Paryżu w 1925 r. zdobyła aż cztery Grand Prix za malarstwo ścienne, plakat, tkaninę i ilustrację książkową).
Jak pisał recenzent Piotr Łopuszański, „współtworzyła przemiany estetyczne okresu międzywojennego i wywarła wówczas większy wpływ niż np. Witkacy”.
Urodziła się w 1891 r. w zamożnej krakowskiej rodzinie Lubańskich, co umożliwiło jej rozwijanie wcześnie ujawnionego talentu. W 1911 r. z wyróżnieniem ukończyła szkołę malarską dla kobiet Marii Niedzielskiej. Przebrana za chłopca, rozpoczęła studia malarskie w Monachium. Po roku musiała jednak przerwać naukę, gdyż koledzy rozpoznali, że jest kobietą. Wówczas na studia kobiet nie przyjmowano.
Po wojnie zdecydowała się wyjechać z Polski, gdyż nie chciała żyć w komunistycznym kraju. Zamieszkała w Genewie, ale jak pisał jej syn Jan, jeden z trojga dzieci, które miała z krakowskim architektem Karolem Stryjeńskim, „jej dom - stracony - to była Polska”. Nie umiała żyć na Zachodzie, zmarła w zapomnieniu w 1976 r. w Szwajcarii. Jej grób znajduje się na cmentarzu Chenbourg w Genewie. (PAP)
rgr/ miś/
