W 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy - 6 marca - Muzeum Kinematografii w Łodzi zaprasza na specjalne zwiedzanie swojej siedziby, w której powstało wiele scen z „Ziemi obiecanej”. To tylko jedno z wielu wydarzeń - wystaw, projekcji i prelekcji - które w Roku Andrzeja Wajdy odbędą się w Łodzi.
W roku 2026 przypada setna rocznica urodzin i dziesiąta rocznica śmierci (9 października 2016 r.) wybitnego reżysera, dlatego uchwałą Senatu jest to Rok Andrzeja Wajdy. Łódź jako Miasto Filmu UNESCO, sportretowane w „Ziemi obiecanej”, jak również ostatnim filmie reżysera - „Powidokach”, chce w szczególny sposób upamiętnić Wajdę i jego dzieło, o czym na konferencji prasowej we wtorek mówiła wiceprezydent Łodzi Małgorzata Moskwa-Wodnicka.
Swoje siły połączyły w tym celu łódzkie instytucje filmowe: Narodowe Centrum Kultury Filmowej (NCKF), Muzeum Kinematografii oraz Szkoła Filmowa. Każda z nich zaplanowała całoroczny cykl wydarzeń artystycznych, edukacyjnych i popularyzatorskich poświęcony twórczości jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów.
Od 6 marca obchody Roku Andrzeja Wajdy - przeglądy filmów, wystawy, warsztaty
Muzeum Kinematografii może pochwalić się wieloma pamiątkami i wątkami, które łączą je z Wajdą. Już przy wejściu zwiedzających wita rzeźba Mateusza Birkuta z filmu „Człowiek z marmuru”, przekazana do kolekcji przez samego Andrzeja Wajdę. Jak wyjaśniła Anna Michalska z muzeum, posąg to obiekt, od którego - począwszy od 6 marca - będzie rozpoczynać się zwiedzanie nową ścieżką tematyczną, wprowadzoną z okazji Roku Andrzeja Wajdy.
Od 1986 roku siedzibą Muzeum Kinematografii jest pałac Karola Scheiblera, czyli filmowa siedziba Mullera z „Ziemi obiecanej”; teraz każdy będzie mógł podążyć śladami grającego niemieckiego fabrykanta Franciszka Pieczki, który oprowadza po salonach Karola Borowieckiego - w tej roli Daniel Olbrychski.
Letni semestr organizowanej przez muzeum we współpracy z Filmoteką Narodową, Instytutem Audiowizualnym i Uniwersytetem Łódzkim „Akademii Polskiego Filmu” został poświęcony malarskim inspiracjom w twórczości Andrzeja Wajdy. W poniedziałki o godz. 17 będzie można obejrzeć kolejno 12 wielkich dzieł reżysera, poprzedzonych wykładami filmoznawców.
Z kolei 12 marca gratka dla wszystkich wielbicieli „Ziemi obiecanej” - w Kinie Kinematograf projekcja filmu z taśmy 35 mm, która jest muzealnym eksponatem, bo pracowała w kinach od 1975 roku, czyli premiery tego obrazu. Po niej rozmowa krytyka filmowego Michała Oleszczyka i filmoznawczyni Adriany Prodeus.
Zastępczyni Dyrektora EC1-Miasto Kultury ds. NCKF Monika Głowacka zaznaczyła, że działania Centrum nie będą mieć na celu celebrowania Wajdy jako pomnika, ale skupią się na kreatywnych procesach, które towarzyszyły reżyserowi przez całe jego życie.
- Tworzymy spójną opowieść o warsztacie i wyobraźni reżysera. Ten obszar wydarzeń podzielimy na trzy główne dziedziny: wystawy czasowe i publikacje, działalność edukacyjną i wydarzenia artystyczne oraz wydarzenia specjalne. 13 marca odbędzie się wernisaż promujący album „Werki Wajdy” Renaty Pajchel, który prezentuje unikatowe fotografie z planów filmowych, dokumentujących materialny wymiar pracy reżysera, a także pamięć procesu twórczego - zapowiedziała Głowacka.
Z kolei 10 października NCKF otworzy wystawę związaną z ostatnim filmem Wajdy „Powidoki”. Ma to być próba podjęcia dialogu sztuki filmowej z „Teorią widzenia” Władysława Strzemińskiego. W ramach wystawy stałej NCKF „Kino Polonia” zostanie poprowadzona nowa ścieżka tematyczna „Polska historia według Andrzeja Wajdy”, która zostanie otwarta jeszcze w marcu.
Reżyser, który był Polską - 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy
Już w najbliższy weekend NCKF rozpocznie cykl edukacyjny, który przybliży uczestnikom wybrane tytuły mistrza - na początek będą to „Niewinni czarodzieje” i „Człowiek z marmuru”. Od maja do lipca trwać będzie przegląd filmowy, którego punktem wyjścia są prywatne dzienniki reżysera – Notesy wydane nakładem Universitas w 2024 roku. Zestawi on dzieła Wajdy z filmami zagranicznymi, które stanowiły dla niego inspirację.
W lipcu i wrześniu odbędą się spacery z przewodnikami śladami lokacji, w których powstawały zdjęcia do filmów Wajdy. Zwieńczeniem roku będzie listopadowe multimedialne widowisko muzyczne – Wajdowska filmowa sonosfera, prezentująca reinterpretacje kompozycji filmowych m.in. Krzysztofa Pendereckiego i Krzysztofa Komedy.
Dr hab. Katarzyna Mąka-Malatyńska ze Szkoły Filmowej w Łodzi przypomiała, że Wajda był zarówno studentem, jak i - przez krótki czas - wykładowcą tej uczelni. Już 1 stycznia szkoła ogłosiła fakt odnalezienia przez pracownika naukowego oraz współredaktora bazy filmowej filmpolski.pl nieznanego do tej pory 3-minutowego filmu Wajdy „Lekcja pływania”, do którego scenariusz napisał wspólnie ze Zdzisławem Maklakiewiczem.
- Wspólnie z NCKF organizujemy sesję naukową, która zbiegnie się z inauguracją przeglądu filmów Wajdy 22 maja. Chcemy połączyć refleksję naukową nad twórczością reżysera z doświadczeniem i wspomnieniami współautorów jego filmów. W sesji będzie uczestniczyła Krystyna Janda, montażystka ostatnich filmów Wajdy i obecnie nasza rektor Milenia Fiedler oraz autor zdjęć Paweł Edelman. Celem tego spotkania jest refleksja nad postawą twórczą Andrzeja Wajdy, ale też nad jego postawą społeczną, wypowiedziami w kwestiach politycznych. Wydaje się, że ta postawa twórcy może być bardzo inspirująca, choć czasami kontrowersyjna dla współczesnych młodych ludzi - podkreśliła Mąka-Malatyńska.
Katedra Fotografii Szkoły Filmowej planuje też wystawę „Po_widoki”, prezentującą prace studentów stworzone w dialogu z twórczością Wajdy.
Kalendarz wszystkich wydarzeń organizowanych w kraju i za granicą jest dostępny na stronie Roku Andrzeja Wajdy - wajda.pisf.pl.(PAP)
agm/ dki/
