Pomnik na terenie Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu. Fot. PAP/Lech Muszyński
We wtorek w Żaganiu (Lubuskie) zostanie uczczona 82. rocznica ucieczki alianckich jeńców z niemieckiego obozu dla lotników Stalag Luft 3. Przeszła ona do historii pod nazwą „Wielka Ucieczka”. Uroczystość odbędzie się w Muzeum Obozów Jenieckich znajdującym się w miejscu dwóch dawnych stalagów.
Zgodnie z tradycją ceremonię z wojskowym apelem i salwą honorową zaplanowano w południe przed Pomnikiem Ofiar Stalagu VIII C na terenie muzeum. Uroczystość rozpocznie przelot dwóch myśliwców F-16 Polskich Sił Powietrznych z 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Poznaniu.
- W ten sposób oraz składając wieńce i zapalając znicze, uczcimy pamięć 50 uczestników ucieczki z marca 1944 r., którzy zostali zamordowani przez Gestapo. Wśród nich było sześciu Polaków - powiedział dyr. Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu Marek Łazarz.
Dodał, że w sobotę (21 marca) odbyły się inne wydarzenia towarzyszące obchodom tej rocznicy - 50. Cross Żagański, czyli biegi przełajowe dla wszystkich grup wiekowych, oraz piknik wojskowy z prezentacją sprzętu 11 Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej z Żagania.
Historia brawurowej ucieczki z niemieckiego obozu jenieckiego - Stalagu Luft 3 w miejscowości Sagan (obecnie Żagań) - miała początek wiosną 1943 r. Wówczas to zawiązał się w nim „Komitet X”, na czele którego stanął mjr RAF Roger J. Bushell. Jego zadaniem było zorganizowanie ucieczki 200 jeńców.
Przygotowania obejmowały m.in. kopanie trzech tuneli, które nazwano „Tom”, „Dick” i „Harry”. Cały wysiłek skupiono jednak na „Harrym” - tunel znajdował się około 9 m pod ziemią i miał ponad 100 metrów długości. W nocy z 24 na 25 marca 1944 r. podkopem wydostało się z obozu 76 jeńców. W wyniku zarządzonej akcji poszukiwawczej Niemcy złapali 73 uciekinierów. Ucieczka w pełni powiodła się tylko trzem lotnikom. Byli to Norwegowie Per Bergsland i Jens Muller oraz Holender Bram van der Stok.
Na rozkaz Hitlera straconych zostało 50 uczestników ucieczki. Pochodzili z Wielkiej Brytanii, Kanady, RPA, Australii, Nowej Zelandii, Norwegii, Litwy, Belgii, Holandii, Francji, Czech, Grecji. Na liście rozstrzelanych przez Gestapo znalazło się sześciu Polaków.
Wydarzenie to przeszło do historii jako „Wielka Ucieczka"; w 1963 r. doczekało się ekranizacji w postaci hitu kinowego „The Great Escape” z Charlesem Bronsonem i Steve'em McQueenem. Powstało także wiele filmów dokumentalnych na ten temat.
W Żaganiu rocznice „Wielkiej ucieczki” są obchodzone od wielu lat. Pamięć o tym wydarzeniu jest szczególnie kultywowana przez Brytyjczyków, gdyż w grupie uciekinierów było najwięcej przedstawicieli tej właśnie nacji.
Na terenie żagańskiego muzeum znajduje się m.in. replika tunelu ucieczkowego o długości ok. 30 metrów, zrekonstruowano jeden z obozowych baraków i wieżę wartowniczą. W miejscu, gdzie było wyjście z tunelu „Harry”, stoi pamiątkowy obelisk.
Odwiedzając muzeum, można poznać realia obozowe oraz kulisy i przebieg jednej z najbardziej spektakularnych ucieczek z niemieckich obozów jenieckich podczas II wojny światowej. (PAP)
mmd/ miś/
