Czterogodzinny strajk ostrzegawczy w Gdańsku w 1981 r. Fot. PAP/Bogdan Różyc
Senacka Komisja Rodziny poparła nowelę ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Chodzi o przepis, w myśl którego status osoby represjonowanej będzie mogła uzyskać osoba, wobec której sąd dla nieletnich albo sąd rodzinny orzekł zastosowanie środków poprawczych lub wychowawczych za działalność przeciwko PRL.
Senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej rozpatrzyła we wtorek przyjętą w marcu przez Sejm ustawę o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, której projekt był przedłożeniem senackim.
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Sebastian Gajewski, przypomniał, że Rada Ministrów przyjęła pozytywną opinię do ustawy. Jak zaznaczył, ma ona na celu dostosowanie definicji osoby represjonowanej z powodów politycznych do wymogów płynących z konstytucyjnej zasady równości.
- Wyzwaniem, które stoi zawsze przed ustawodawcą jest to, żeby poszczególne statusy, z których wynikają określone uprawnienia, skonstruować w taki sposób, żeby zasługi równej miary były w równy sposób nagradzane, a uszczerbki równej miary, równej głębokości, były w taki sam sposób kompensowane - podkreślił Gajewski.
Jak wskazał, nie jest to łatwe. - Bardzo dobrym przykładem jest właśnie definicja osoby represjonowanej z powodów politycznych, która w obowiązującym stanie prawnym wyklucza jedną z grup, które odnosiły represje w związku z podejmowaną działalnością wolnościową na rzecz ochrony praw człowieka w okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej - mówił.
- A dokładniej grupę osób, które ponosiły odpowiedzialność represyjną za czyny zabronione zagrożone karą kryminalną, ale nie była to ani odpowiedzialność karna, ani odpowiedzialność wykroczeniowa, tylko odpowiedzialność przewidziana w ówcześnie obowiązującej ustawie z 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich - wyjaśnił Gajewski.
Obowiązująca definicja osoby represjonowanej z powodów politycznych wyklucza więc - jak zauważył - osoby, które podejmowały działalność wolnościową na rzecz np. politycznych praw człowieka. - Ale poniosły odpowiedzialność represyjną za czyny zagrożone karą kryminalną w innej formie niż odpowiedzialność karna lub wykroczeniowa, bo nie mogły jej podlegać - zaakcentował.
- Ponosiły odpowiedzialność na zasadach przewidzianych dla nieletnich, czyli orzeczono wobec nich albo środek poprawczy, czyli umieszczenie w zakładzie poprawczym albo jeden ze środków wychowawczych. Do tych środków wychowawczych zarówno można zaliczyć tzw. nadzór odpowiedzialny rodzica, ale także bardziej represyjne środki, jak umieszczenie w odpowiednim zakładzie - wymieniał Gajewski.
Jego zdaniem oczywiście trudno mierzyć te uszczerbki. - Ale myślę, że w przypadkach indywidualnych, te osoby nieletnie odnosiły nawet większą dolegliwość z represji w postaci odpowiedzialności przewidzianej dla osób nieletnich (...) Ten stan rzeczy, i to była ocena Rzecznika Praw Obywatelskich, także wysokiej komisji, jest niezgodny z konstytucyjną zasadą równości - powiedział.
Jak zaznaczył, ustawa jest ważna również w płaszczyźnie czysto symbolicznej, bo „prowadzi do uznania tych zasług i uszczerbków, które zostały odniesione przez osoby nieletnie podejmujące działalność antykomunistyczną przez państwo polskie”.
Senator Alicja Zając (PiS), która uzasadniała projekt ustawy przed komisją sejmową dodała, że propozycję Senatu przyjęto jednogłośnie z jedną małą poprawką legislacyjną.
Odnosząc się do samej ustawy podkreśliła, że „wróciliśmy na chwilę do historii Polski, która w tym okresie stanu wojennego nie należała do łatwych dla wielu Polaków”. - Ale przetrwaliśmy to, zahartowaliśmy się i możemy teraz z podniesionym czołem wrócić do niewielkiej grupy tych ponad 260 osób, które dawały tutaj świadectwo swojego życia, represji, które były wobec ich rodzin stosowane i które nie rozumiały do końca, dlaczego zostali pominięci - zauważyła.
Członkowie komisji jednogłośnie poparli ustawę, jej sprawozdawcą pozostała senator Zając. (PAP)
akn/ aszw/
