Centrum Neandertalczyka przy Jaskini Raj w Chęcinach koło Kielc. Fot. PAP/Michał Walczak
Szczątki znalezione w Jaskini Stajnia, znajdującej się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, należały do neandertalczyków. Potwierdziły to badania międzynarodowego zespołu, w skład którego weszli naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego. Wiek szczątków określa się na 92 tys. - 119 tys. lat.
Wyniki najnowszych badań poświęconych „polskim” neandertalczykom z Jaskini Stajnia opublikowano na łamach czasopiśma „Current Biology”.
Badania dotyczyły „czterech nowych zębów neandertalskich oraz ośmiu nowych neandertalskich genomów mitochondrialnych” - poinformowali naukowcy w komunikacie na stronie uczelni.
Ocena morfologiczna pozwoliła na ustalenie przynależności taksonomicznej oraz na określenie wieku znaleziska. Zdaniem autorów badania szczątki z jaskini mają od 92 tys. do 119 tys. lat.
W analizach budowy zębów neandertalczyków uczestniczyła dr hab. Wioletta Nowaczewska z Zakładu Biologii Człowieka Uniwersytetu Wrocławskiego, która specjalizuje się w badaniach ludzkich szczątków kostnych. Była ona jednym z wiodących współautorów publikacji. Pierwszym autorem był archeolog, prof. Andrea Picin z Uniwersytetu Bolońskiego. W badaniach archeologicznych uczestniczył także prof. Andrzej Wiśniewski z Zakładu Archeologii Epoki Kamienia Uniwersytetu Wrocławskiego.
W ramach nowych prac naukowcy porównali też materiał DNA mitochondrialnego z próbek należących do co najmniej siedmiu osobników (a prawdopodobnie nawet do ośmiu lub dziewięciu). „Przeprowadzone analizy DNA mitochondrialnego pozwoliły na potwierdzenie wyników badań nad morfologią zębów, wskazujących na ich neandertalskość” - przekazali autorzy badania.
Najstarsze środkowoeuropejskie szczątki neandertalczyków – w Polsce
Genomy mitochondrialne naukowcy porównali z analogicznym materiałem genetycznym pochodzącym od innych neandertalczyków, denisowian, a także kopalnych i współczesnych Homo sapiens. Zdaniem autorów analiz badane szczątki najbardziej przypominają neandertalczyków zamieszkujących zachodnią Europę oraz tych, których szczątki odkryto w północnym obszarze Kaukazu. „Oznacza to, że mobilność ówczesnych neandertalczyków była bardzo duża, a obszar [dzisiejszej - PAP] Polski miał dla niej kluczowe znaczenie. Odkrycie na jednym stanowisku szczątków kilku neandertalczyków (w tym kilkuletnich dzieci, osób młodocianych oraz dorosłych) należy do niezwykle rzadkich” - stwierdzili naukowcy.
Naukowcy mówią o bliskim pokrewieństwie między trzema osobami z jaskini Stajnia. Stwierdzono bowiem u nich identyczne mitochondrialne DNA, które jest dziedziczone tylko w linii matczynej. To może sugerować, że jedna z tych osób była matką dla dwóch pozostałych - relacjonują badacze.
Jak zaznaczyli naukowcy, okres występowania neandertalczyków na terenie dzisiejszej Polski wiązał się ochłodzeniem klimatu, co dodatkowo potwierdziły wyniki analiz szczątków kostnych zwierząt odkrytych w warstwach osadów jaskiniowych. W tych badaniach uczestniczył prof. Krzysztof Stefaniak, dr hab. Adam Marciszak, prof. UWr oraz dr Paweł Socha z Zakładu Paleozoologii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Jaskinia Stajnia znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Jest położona na północ od linii Karpat.(PAP)
kak/ zan/
