Widok znad Mery na wędzarnię i odrestaurowany budynek dawnej piekarni w majątku Piłsudskich w Zułowie./NAC
Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego prowadzi zbiórkę na rzecz utrzymania historycznego kompleksu budynków w Zułowie, miejsca urodzenia marszałka Józefa Piłsudskiego. Roczny koszt utrzymania kompleksu przekracza równowartość 200 tys. zł.
„Przed kilkoma laty Fundacja na zlecenie Państwa Polskiego dokonała zakupu kompleksu budynków w Zułowie. Niestety, w tym roku nie otrzymaliśmy wnioskowanych przez nas środków finansowych, które umożliwiłyby nam utrzymanie i dalsze prowadzenie działalności na terenie Zułowa” – czytamy w komunikacie Fundacji, która przypomina, że „Zułów ma szczególne znaczenie w polskiej historii”.
„To właśnie tam, 5 grudnia 1867 roku, urodził się Józef Piłsudski — jedna z najważniejszych postaci w dziejach odzyskania przez Polskę niepodległości. Dziś znajdujący się tam kompleks budynków wymaga stałego utrzymania” – napisano w apelu.
Według organizatorów zbiórki roczny koszt utrzymania kompleksu wynosi równowartość około 200 tys. zł. Pieniądze są przeznaczane na bieżące opłaty, zabezpieczenie budynków oraz opiekę nad terenem historycznym.
„Bez prywatnego wsparcia i solidarności nas wszystkich utrzymanie tego obiektu w należytym stanie stanęło pod znakiem zapytania” – podkreśla w apelu Fundacja.
Kampania pod hasłem „To tu zaczęła się wolna Polska – ratujmy historyczne dziedzictwo!”, którą wspiera m.in. aktor Mateusz Damięcki, ruszyła na jednym z portali 8 kwietnia i potrwa do 9 lipca.
Zułów, był majątkiem ziemskim, należącym do rodziny Piłsudskich. W 1874 r., gdy przyszły marszałek miał siedem lat, dwór i zabudowania gospodarcze strawił pożar. Piłsudscy zamieszkali w ocalałej oficynie, ale wkrótce przenieśli się do Wilna. Zułów wydzierżawiono i w końcu sprzedano.
W 1936 roku Zarząd Główny Związku Rezerwistów Rzeczypospolitej postanowił odkupić z rąk prywatnych teren po spalonym dworze wraz z otoczeniem i zachować go jako „rezerwat, jako drogą każdemu sercu polskiemu pamiątkę miejsca, gdzie urodził się i pierwsze lata dzieciństwa spędził wielki marszałek Polski Józef Piłsudski”.
Rozpoczęto budowę kompozycji pomnikowej, przygotowanej przez architekta Romualda Gutta w 1937 roku. Prace przerwała II wojna światowa.
W czasach sowieckich w miejscu dawnego majątku wzniesiono duży zespół zabudowań sowchozowych: fermy, obory, stodoły. Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości w 1991 roku, z inicjatywy Związku Polaków na Litwie (ZPL) w Zułowie rozpoczęto odbudowę przedwojennej kompozycji. Tu organizowane są m.in. obchody Dnia Polonii i Polaków za Granicą, święto Konstytucji 3 Maja i rocznicę śmierci marszałka przypadającą na 12 maja, następnie 15 sierpnia z okazji Dnia Wojska Polskiego i 5 grudnia w rocznicę urodzin Józefa Piłsudskiego.
Z Wilna Aleksandra Akińczo (PAP)
aki/ ap/ mow/