„Bez korzeni nie zakwitniesz” - konkurs Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych
W Białymstoku w piątek odbyła się gala ogólnopolskiego konkursu Archiwów Państwowych „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna”.
Konkurs „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna” został zorganizowany już po raz piąty. W imprezie współorganizowanej przez Archiwa Państwowe oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej wzięło udział kilkaset uczniów szkół podstawowych z całej Polski.
Honorowym patronem konkursu było Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a patronat medialny objął serwis dzieje.pl.
W piątek (12 czerwca) w Białymstoku autorzy najlepszych prac odebrali nagrody z rąk dr. Pawła Pietrzyka, Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych oraz Magdaleny Traczuk-Rąpały z Ministerstwa Edukacji Narodowej. Laureatom pogratulował również Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku.
Celem konkursu „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja wielka i mała Ojczyzna” jest zainteresowanie młodzieży tematyką poszukiwań genealogicznych. W konkursie biorą udział uczniowie szkół podstawowych z klas 4-8. Mają za zadanie stworzenie drzewa genealogicznego i opisanie dziejów swojej rodziny na podstawie m.in. rozmów z bliskimi oraz informacji zaczerpniętych z dokumentów i zdjęć znalezionych w archiwum rodzinnym i w Archiwach Państwowych.
Archiwa Państwowe, opisując ideę konkursu, wyjaśniają, że ma on silne podłoże naukowe, ale jego najpiękniejszy wymiar rozgrywa się poza murami szkół i archiwów – przy rodzinnych stołach.
„Udział w tym projekcie to dla młodych ludzi wyjątkowy pretekst, by odłożyć na bok smartfony, usiąść z dziadkami czy rodzicami i po prostu zacząć rozmawiać. Otwieranie zakurzonych pudeł ze zdjęciami, dotykanie pamiątek sprzed lat i słuchanie rodzinnych anegdot rodzi emocje, których nie zastąpi żaden podręcznik. Uczniowie z zaskoczeniem odkrywają, że ich przodkowie mierzyli się z podobnymi wyzwaniami, kochali, podróżowali i budowali świat, w którym żyjemy dzisiaj. To właśnie te szczere, wielopokoleniowe rozmowy – pełne śmiechu, a czasem i wzruszeń – są największą wartością konkursu. Pokazują one młodzieży, że nie są samotnymi wyspami, ale częścią wielkiej, fascynującej opowieści, która daje im siłę i dumę na przyszłość. Warto brać w tym udział, bo te spisane i nagrane wspomnienia zostaną w rodzinach na zawsze” – podkreślają Archiwa Państwowe.
Jak podkreślił podczas gali w Białymstoku dyrektor Pietrzyk poziom prac nadesłanych w tym roku przez uczestników konkursu był bardzo wysoki. - Uczniowie przestali traktować biogramy swoich przodków jak suche wypracowania, a stali się prawdziwymi detektywami historii. Zamiast przepisywać daty z pamięci, ruszyli do archiwów, badali stare akta metrykalne i analizowali unikatowe dokumenty z domowych szuflad – podkreślił dyrektor Archiwów Państwowych. - Genialnie połączyli tradycyjne poszukiwania z nowoczesną technologią, tworzyli rodzinne podcasty, filmy dokumentalne, a nawet używali sztucznej inteligencji, żeby ożywić stare fotografie i lepiej zrozumieć tło historyczne tamtych lat. Te projekty udowadniają, że historia zyskała dla nich ludzką twarz – nie jest już nudnym rozdziałem z podręcznika, ale żywą, fascynującą opowieścią, którą sami odkryli – chwalił uczestników konkursu.
Ambasadorką konkursu była influencerka genealogiczna Natalia Lipowicz. Za koordynację projektu odpowiadały Archiwum Państwowe w Białymstoku oraz Archiwum Państwowe w Suwałkach.
Podsumowując konkurs dyrektor Pietrzyk podkreślał jego ogromny wpływ na młodych ludzi. Przypomniał, że inicjatywa ta nie tylko rozwija ich zainteresowanie historią i własnymi korzeniami, ale także kształtuje ważne kompetencje i postawy. Zaznaczył, że konkurs ma dużą wartość edukacyjną i społeczną oraz wyraźnie pokazuje, jak bardzo takie działania są dziś potrzebne:
– Konkurs to niezwykle cenne chwile spędzone z bliskimi. To te momenty pasjonujących rozmów, przeglądania starych fotografii, odkrywania zaskakujących faktów, odnajdywania dokumentów i zadawania pytań. To budowanie więzi i odkrywanie własnej tożsamości. A to jest wartość, której nie da się zmierzyć żadną punktacją. Dlatego wierzę, że wszyscy uczestnicy konkursu odnaleźli radość i satysfakcję już w samym przygotowywaniu prac. To, co zrobiliście ma niezwykłą wartość. I to nie tylko dzisiaj, ani w tym momencie, kiedy odbierzecie nagrodę. To będzie miało znaczenie za rok, za dziesięć lat, za kolejne pokolenie. Bo dzięki Wam historie Waszych rodzin zostały odkryte na nowo, zapisane i opowiedziane dalej. Wierzę, że udział w konkursie zaowocuje Waszym coraz większym zainteresowaniem genealogią i prowadzeniem domowych archiwów. Niech to będzie początek nowej pasji i kolejnych historii, które dopiero czekają na odkrycie – podkreślił dyrektor Pietrzyk.
Nagrody w konkursie „Bez korzeni nie zakwitniesz” w 2026 r. otrzymali:
Bartłomiej Antonik, kl. 4, Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Konieczkowej, opiekunka merytoryczna: Agnieszka Strzała, województwo podkarpackie;
Maja Bil, kl. 6, Szkoła Podstawowa nr 8 im. Bolesława Zygmunta Wirskiego w Chełmie, opiekunka merytoryczna: Marzena Stadnik, województwo lubelskie;
Irena Krupa, kl. 5, Społeczna Szkoła Podstawowa nr 7 STO im. ks. prof. Józefa Tischnera w Krakowie; opiekunka merytoryczna: Paulina Jakubiak, województwo małopolskie;
Gabriel Pietrzyk, kl. 6, Szkoła Podstawowa Integracyjna nr 11 w Kielcach, opiekunka merytoryczna: Marzena Piotrowska, województwo świętokrzyskie;
Magdalena Rajewska, kl. 4, Szkoła Podstawowa w Podgórzu, opiekunka merytoryczna: Małgorzata Pikalska, województwo mazowieckie;
Natalia Rozenberg, kl. 5, Szkoła Podstawowa w ZSP im. Jana Pawła II w Rudnikach, opiekunka merytoryczna: Aleksandra Banaszek-Lis, województwo śląskie;
Hanna Wasilewska, kl. 6, Prywatna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 2 im. Noblistów Polskich w Krakowie, opiekunka merytoryczna: Joanna Kozłowska, województwo małopolskie;
Natalia Ząbkiewicz, kl. 6, Szkoła Podstawowa nr 54 z Oddziałami Integracyjnymi w Częstochowie, opiekun merytoryczny: Michał Nowak, województwo śląskie;
Aleksandra Gorczyca, kl. 8, Szkoła Podstawowa nr 9 w Rzeszowie, opiekunka merytoryczna: Anna Gargała, województwo podkarpackie;
Weronika Gumienny, kl. 8, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Obrońców Westerplatte w Opolu, opiekunka merytoryczna: Aleksandra Kwiecińska, województwo opolskie;
Eliza Kosińska, kl. 7, Szkoła Podstawowa Związku Nauczycielstwa Polskiego w Łodzi, opiekunka merytoryczna: Aleksandra Jędrzejewska, województwo łódzkie;
Lena Romankiewicz, kl. 8, Szkoła Podstawowa nr 48 w Gdańsku, opiekunka merytoryczna: Urszula Kołdys, województwo pomorskie;
Stanisław Sitek, kl. 7, Społeczna Szkoła Podstawowa Milanowskiego Towarzystwa Edukacyjnego w Milanówku, opiekunka merytoryczna: Agata Markiewicz, województwo mazowieckie;
Barbara Starostka, kl. 7, Szkoła Podstawowa im. św. Franciszka w Warszawie, opiekunka merytoryczna: Katarzyna Rybarczyk, województwo mazowieckie;
Laura Wardziak, kl. 8, Szkoła Podstawowa AMS we Wrocławiu, opiekunka merytoryczna: Magdalena Myszkowska-Kaszuba, województwo dolnośląskie;
Zofia Złotkowska, kl. 7, Szkoła Podstawowa nr 1 im. ks. Stanisława Konarskiego w Lublinie, opiekunka merytoryczna: Marta Goździowska-Łubkowska, województwo lubelskie.
Przyznano ponadto wyróżnienia. Otrzymali je:
Jan Frątczak, kl. 6, Szkoła Podstawowa nr 37 im. H. Sienkiewicza z Oddziałami Sportowymi w Bydgoszczy, opiekunka merytoryczna: Emilia Chrebor-Paciorek, województwo kujawsko-pomorskie;
Jan Osiecki, kl. 5, Szkoła Podstawowa im. ABP. A. J. Nowowiejskiego w Słupnie, opiekunka merytoryczna: Katarzyna Pietrzak, województwo mazowieckie;
Oktawian August Łaski, kl. 7, Społeczna Szkoła Podstawowa Milanowskiego Towarzystwa Edukacyjnego w Milanówku, opiekunka merytoryczna: Agata Markiewicz, województwo mazowieckie.
Gospodarzem konkursu „Bez korzeni nie zakwitniesz” w 2027 r. będzie Archiwum Państwowe w Rzeszowie. (PAP)
jkrz/
