Od tysięcy lat mężczyźni w Europie jedli lepiej niż kobiety. Fot. domena publiczna
Mężczyźni w dawnych społeczeństwach Europy prawdopodobnie mieli lepszy dostęp do pokarmów bogatych w białko niż kobiety - wynika z badania obejmującego ponad 12 tys. szkieletów z ostatnich 10 tys. lat. Odkrycie to dostarcza mocnych dowodów na istnienie utrzymujących się przez tysiąclecia nierówności żywieniowych związanych z płcią.
Badanie przeprowadzili naukowcy z Simon Fraser University (Kanada) we współpracy z francuskimi instytucjami badawczymi. Przeanalizowali szczątki 12281 osób pochodzące z 393 stanowisk archeologicznych rozsianych po całej Europie. Najstarsze próbki miały około 10 tys. lat. Dietę ówczesnych ludzi naukowcy odtworzyli na podstawie izotopów zachowanych w kościach i zębach.
Jak wyjaśnili, izotopy azotu pozwalają oszacować ilość spożywanego białka zwierzęcego, natomiast izotopy węgla dostarczają informacji o obecności pokarmów roślinnych, np. zbóż. Dzięki temu można było porównać sposób odżywiania różnych grup społecznych i obu płci na przestrzeni tysięcy lat.
Okazało się, że mężczyźni częściej mieli dostęp do bardziej wartościowego pożywienia niż kobiety. Dotyczyło to przede wszystkim spożycia białka zwierzęcego.
Najmniejsze różnice w tym względzie odnotowano w okresie wczesnych społeczności rolniczych neolitu (10000-2000 r. p.n.e.). Nierówności zaczęły rosnąć w epoce brązu (3300-1200 r. p.n.e.), kiedy rozwój rolnictwa i powstawanie bardziej złożonych struktur społecznych sprzyjały wyraźniejszym podziałom. Największe dysproporcje badacze zaobserwowali zaś w czasach starożytności klasycznej, między VII wiekiem p.n.e. a V wiekiem n.e.
Autorzy badania wyjaśnili, że tylko niewielka część zaobserwowanych różnic mogła wynikać z czynników biologicznych. Kobiety często mają mniejsze zapotrzebowanie energetyczne niż mężczyźni, jednak nie tłumaczy to skali obserwowanych nierówności.
Ich zdaniem ważniejszą rolę odgrywały czynniki społeczne i kulturowe. Jak wyjaśnił współautor badania prof. Michael Richards, w dawnych społeczeństwach zdobycie mięsa wymagało większych nakładów pracy lub wiązało się z wyższymi kosztami. Taka żywność mogła więc być postrzegana jako bardziej prestiżowa i częściej trafiała do mężczyzn.
Potwierdza to obserwacja, że z czasem pogłębiały się nierówności nie tylko między kobietami i mężczyznami, ale także między osobami o różnym statusie społecznym. Szczególnie wyraźne stało się to w średniowieczu, gdy dieta elit i niższych warstw społecznych zaczęła znacząco się różnić.
Katarzyna Czechowicz
kap/ zan/
