Prof. Andrzej Friszke podczas uroczystego przekazania jego archiwum do Archiwum Akt Nowych. Fot. PAP/Tomasz Gzell
Zdjęcia, emigracyjne broszury oraz relacje z rozmów z ważnymi postaciami historycznymi wzbogaciły od piątku zasoby Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Swój zbiór przekazał tej placówce historyk prof. Andrzej Friszke.
Niektóre z przekazanych do AAN przedmiotów w piątek przestawili pracownicy tej placówki - Krzysztof Langowski i Magdalena Hartwig.
Zwrócili uwagę, że wśród podarowanych zdjęć są zarówno te, które prof. Friszke zgromadził w trakcie swoich prac badawczych, jak i te wykonane przez niego osobiście w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. W tej drugiej grupie znajdują się zdjęcia portretowe takich osób, jak ks. Adam Boniecki, Bogdan Borusewicz, Wiesław Chrzanowski, Bronisław Geremek, Bronisław Komorowski, Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Helena Łuczywo, Adam Michnik, Zofia Romaszewska, Zbigniew Romaszewski i Lech Wałęsa.
Prof. Friszke przekazał też do AAN zdjęcia takich fotografów jak Erazm Ciołek, Zbigniew Garwacki, Jan Jackowski, Aleksander Kęplicz, Bogdan Łopieński, Krzysztof Pruszkowski, Tomasz Tomaszewski, Lesław Wdowiński i Tomasz Wierzejski. W tej grupie znalazły się zdjęcia dokumentujące np. pacyfikację Wybrzeża w grudniu 1970 roku, strajk w Ursusie w 1976 roku, manifestację studencką z maja 1981 roku zorganizowaną w obronie więźniów politycznych, a także protest - głodówkę w warszawskim kościele św. Marcina z maja 1977 roku (pierwszą tego typu akcję zainicjowaną przez Komitet Obrony Robotników).
Wśród przekazanych do AAN dokumentów są z kolei wydane w drugim obiegu pisma i ulotki zawierające informacje o działaniach „Solidarności” (np. z czasu tzw. wypadkach bydgoskich w 1981 roku).
Prof. Friszke przekazał również do AAN relacje ze swoich rozmów (przeprowadzonych w związku z badaniami naukowymi) z takimi osobami jak Zbigniew Romaszewski, Władysław Frasyniuk, Henryk i Ludwika Wujcowie, Adam Borowski czy Jan Lityński.
Sam prof. Friszke zwrócił uwagę na to, że do AAN przekazał m.in. obszerny (kilkadziesiąt stron maszynopisu) zapis swojej rozmowy przeprowadzonej latem 1981 roku z Antonim Macierewiczem. Wartość tego dokumentu polega m.in. na tym, że zapis z tej rozmowy nie wszedł do książki „Niepokorni. Rozmowy o Komitecie Obrony Robotników” – podstawowego źródła informacji na temat tego epizodu dziejów PRL-u.
Prof. Friszke przekazał także do AAN ponad sto wydanych przez polskie środowiska emigracyjne broszur historycznych. Znaczną ich część zgromadził podczas prowadzonych przez siebie badań w Londynie, niektóre dzięki nawiązanym wtedy kontaktom z Lidią Ciołkosz. Broszury te są cennym źródłem informacji o działalności i poglądach ważnych postaci historycznych z czasów II RP i powojennej emigracji. W tej grupie są np. Ignacy Matuszewski, Stanisław Mackiewicz, Wojciech Wasiutyński, Ryszard Wraga, Adam Doboszyński i Michał Sokolnicki.
Mariusz Olczak, dyrektor Archiwum Akt Nowych, przypomniał w piątek, że jego placówka w ostatnim czasie wzbogaciła się o archiwalia takich osób, jak Bronisław Geremek, Romuald Szeremietiew i Aleksander Kwaśniewski. Podkreślił, że swój udział miał w tym również prof. Friszke, który różne osoby namawia do takiego kroku.
- Tutaj tych zbiorów nikt nie wyrzuci i nie zniszczy, a co ważne nie ulegną one również rozproszeniu – wyjaśnił sam prof. Friszke.
- Nasze archiwum nie jest cmentarzyskiem pamięci, ale miejscem, w którym pamięć chcemy utrwalić i ocalić – dodał dyrektor Olczak.
Prof. Andrzej Friszke (ur. 1956) jest czołowym znawcą dziejów najnowszych Polski, autorem takich publikacji jak „Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i komandosi”, „Czas KOR-u. Jacek Kuroń a geneza Solidarności”, „Rewolucja Solidarności 1980-1981”, „Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892-1920”.(PAP)
jkrz/ bar/
