Warszawa, 05.03.2026 r. Rzecznik prasowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Maciej Wewiór. Fot. PAP/Radek Pietruszka
Rzecznik MSZ Maciej Wewiór wyraził nadzieję po decyzji ukraińskiego parlamentu o stworzeniu Panteonu Narodowego, że nie będzie w nim osób odpowiedzialnych za zbrodnie przeciwko Polakom. Podkreślił jednocześnie, iż Polska szanuje to, że Ukraina buduje swoją tożsamość i wybiera swoich bohaterów.
Projekt ustawy o budowie Panteonu Narodowego z imionami osób, które walczyły o wolną Ukrainę, wniósł do rady Najwyższej Ukrainy prezydent Wołodymyr Zełenski. – Nikt nie będzie nam mówił, jakich bohaterów szanować – powiedział. W środę ukraiński parlament przyjął ustawę o utworzeniu Panteonu Narodowego. Przewodniczący parlamentu Rusłan Stefanczuk oświadczył, że w panteonie znajdą się „najlepsi synowie i córki narodu ukraińskiego”.
- Szanujemy, że niepodległy kraj buduje swoją tożsamość i wybiera swoich bohaterów. Mamy nadzieję, że w tej propozycji dotyczącej Panteonu nie będzie osób odpowiedzialnych za zbrodnie przeciwko Polakom — powiedział we wtorek PAP Wewiór.
Rzecznik MSZ, nawiązując do polsko-ukraińskich napięć na tle historycznym, ocenił, że „tutaj wszyscy powinni, po każdej stronie granicy, ochłodzić emocje i poszukać rozwiązania”. - Pamiętajmy, że wróg jest jeden: prowadzi wojnę z Ukrainą, a nam prawie codziennie grozi, zresztą nie tylko nam: całemu regionowi. Więc to nie jest ani w interesie Ukrainy, ani w interesie Polski, żebyśmy skupiali się tylko na budowaniu naszych relacji na historii, ale żebyśmy skupili się też na przyszłości — zaznaczył.
Parlament Ukrainy przyjął ustawę o utworzeniu Panteonu Narodowego
Jak podkreślił, Polska nie akceptuje utrzymania nazwy „bohaterów UPA” nadanej jednej z ukraińskich jednostek wojskowych.
Rzecznik MSZ nie chciał natomiast odnosić się do doniesień WP, jakoby do Warszawy miał w najbliższych dniach przyjechać szef MSZ Ukrainy Andrij Sybiha i przywieźć propozycję kompromisu. Według informacji WP ma pojawić się pomysł wprowadzenia do panteonu Marko Bezruczki – generała armii Ukraińskiej Republiki Ludowej.
Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę o utworzeniu Panteonu Narodowego, której projekt wniósł prezydent Wołodymyr Zełenski. Przewodniczący parlamentu Rusłan Stefanczuk oświadczył, że w panteonie znajdą się „najlepsi synowie i córki narodu ukraińskiego”.
Decyzja Ukraińców podjęta została w trakcie trwającego sporu polsko-ukraińskiego o kwestie historyczne, w tym o upamiętnianie Ukraińskiej Powstańczej Armii i związanych z nią postaci, ostatnio poprzez nadanie jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „bohaterów UPA” przez prezydenta Zełenskiego.
Ukraińska Powstańcza Armia pozostaje jednym z najbardziej spornych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. Według polskich historyków w lipcu 1943 r. oddziały UPA przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 miejscowości zamieszkanych przez Polaków na Wołyniu, co stało się kulminacją zbrodni określanej w Polsce jako ludobójstwo wołyńskie. Za sprawców uznawani są członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.
Wołodymyr Zełenski wniósł projekt o Panteonie Narodowym: nikt nie będzie nam mówił, jakich bohaterów szanować
Polska uznaje zbrodnie popełnione na ludności polskiej za ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich historyków i polityków interpretuje je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. Jednocześnie w ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są często postrzegane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciw Związkowi Sowieckiemu. Ukraiński dokument o Panteonie Narodowym dopuszcza m.in. wciągnięcie doń postaci związanych z tymi organizacjami.
Decyzja Zełenskiego o nadaniu jednostce nazwy „bohaterów UPA” wywołała falę krytyki w Polsce. Negatywnie ocenili ją m.in. premier Donald Tusk, szef MON, wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, resort dyplomacji, a prezydent Karol Nawrocki 19 czerwca poinformował, że zdecydował o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego. W odpowiedzi dzień później Zełenski odesłał order do Warszawy za pośrednictwem firmy kurierskiej.
Orderu Orła Białego zrzekli się także byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko oraz Petro Poroszenko, a innych polskich odznaczeń państwowych zrzekli się: minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar. Prezes PiS Jarosław Kaczyński poinformował zaś, że zwróci przyznany mu w 2022 r. ukraiński Order Księcia Jarosława Mądrego. O tym, że zwrócą przyznane im ukraińskie odznaczenia, informowali również pod koniec czerwca inni politycy PiS: b. szef MON Mariusz Błaszczak, b. szef MSZ Zbigniew Rau, europoseł Adam Bielan i poseł Marek Kuchciński. (PAP)
