Historyczny układ przedmieść Gdańska wpisany do rejestru zabytków. Fot. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków
Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków (PWKZ) wpisał do rejestru zabytków historyczne przedmieście Gdańska, obejmujące układ urbanistyczny Oruni oraz relikty dawnych układów ruralistycznych Oruni i Starych Szkotów. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Ochroną konserwatorską objęto obszar, którego głównymi osiami są Trakt św. Wojciecha (na odcinku ok. 3,2 tys. metrów) oraz średniowieczny Kanał Raduni. Granice zabytku obejmują też m.in. ulice: Gościnną, Sandomierską, Podmiejską, Małomiejską, Brzegi, Żuławską, Smętną, Dworcową, Głuchej, Rejtana, Serbską, Przy Torze i Cienistą, a także Plac Oruński.
W granicach wpisu znajdują się obiekty o szczególnej wartości historycznej, m.in. Park Oruński im. Emilii Hoene, kościół pw. św. Jana Bosco, kościół pw. św. Ignacego Loyoli wraz z szańcem jezuickim, dawny ratusz oruński (ul. Gościnna 1), budynek stacji kolejowej Orunia oraz liczne kamienice czynszowe z przełomu XIX i XX wieku.
Ochrona dotyczy układu przestrzennego, w tym przebiegu ulic, placów i form zieleni; nie obejmuje natomiast wnętrz budynków.
W uzasadnieniu PKWZ podał, że o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wnioskowała zastępczyni prezydenta Gdańska Emilia Lodzińska. Argumentowała, że Orunia jest obszarem rewitalizacji, na którym do 2029 r. realizowane są projekty o wartości 53 mln zł (w tym 22 mln zł dofinansowania). Wskazywała, że brak natychmiastowej ochrony i nadzoru konserwatorskiego nad inwestycjami mógłby skutkować opóźnieniami i utratą środków zewnętrznych.
Obecna decyzja rozstrzyga sprawę po ponownym rozpatrzeniu. Wcześniejsze orzeczenie PWKZ z października 2024 r. zostało uchylone przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego po odwołaniu wniesionym przez jedną ze stron postępowania.
Nowy wpis koryguje granice zabytku, wyłączając z niego m.in. zabudowę wzdłuż ulicy Nowiny.
PWKZ podał, że celem ochrony jest powstrzymanie niekontrolowanych przekształceń historycznej skali zabudowy i sylwety przedmieść. Obwieszczenie o wydaniu decyzji zostało opublikowane w BIP 25 czerwca.
Wpis do rejestru ogranicza prawo własności, nakładając na właścicieli i posiadaczy nieruchomości dodatkowe obowiązki i uprawnienia wynikające z ustawy o ochronie zabytków. Wszelkie planowane inwestycje na tym terenie będą teraz podlegać nadzorowi konserwatorskiemu.
Przekazano, że kwestia ochrony otoczenia zabytku zostanie rozstrzygnięta w odrębnej decyzji.
Rzecznik PKWZ Marcin Tymiński poinformował PAP, że w Trójmieście ochroną objęte są m.in. Nowy Port, Główne Miasto oraz Śródmieście Gdyni.(PAP)
pm/ dki/
