Warsztaty Piaseczyńskiej Kolei Wąskotorowej. Fot. Domena Publiczna/Lichen99
Zabytkowe budynki kolejki wąskotorowej w Piasecznie odzyskają swój dawny blask. To miejsce przez lata było zapleczem technicznym. Dziś niszczejące budynki dawnej drezyniarni, elektrowni, kuźni, blacharni oraz spawalni czeka zmiana - poinformował mazowiecki konserwator zabytków Marcin Dawidowicz.
Wyjaśnił, że modernizacja ma nie tylko zatrzymać proces degradacji zabytkowego kompleksu, ale także przywrócić mu funkcjonalność i nadać nowe, społeczne przeznaczenie.
„Prace rozpoczną się od ochrony budynków przed wilgocią. Wykonane zostaną izolacje przeciwwilgociowe. Historyczne ceglane mury zostaną poddane konserwacji, dezynfekcji i uzupełnieniu ubytków” - dodał.
W kolejnym kroku remont przejdą dachy budynków – zniszczone elementy zostaną wymienione lub zrekonstruowane, pojawią się nowe poszycia i systemy odwodnienia. Wymienione zostaną także okna i drzwi, zaprojektowane z poszanowaniem dla historycznego charakteru miejsca.
Ostatnia szansa na uratowanie gnieźnieńskiej parowozowni - największej w Europie
Po zakończeniu prac zabytkowy kompleks ma stać się miejscem aktywności społecznej. Prace zaplanowano etapami, a zakończenie całego przedsięwzięcia przewidziano do końca 2028 roku.
Modernizacja budynków współfinansowano ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.
Piaseczyńsko-Grójecka Kolej Wąskotorowa (do 2004 roku Grójecka Kolej Dojazdowa) nazywana kolejką grójecką to wąskotorowa kolej turystyczna będąca aktualnie największą działającą koleją wąskotorową w okolicach Warszawy, o rozstawie szyn 1000 mm. Jest ostatnim zachowanym fragmentem uruchomionej w 1898 kolejki grójeckiej.
Budowę kolejki grójeckiej rozpoczęto w 1898 roku z inicjatywy warszawskiego krawca Eugeniusza Paszkowskiego. Paszkowski, choć był człowiekiem zamożnym, zdawał sobie sprawę, że jest to duża i kosztowna inwestycja, dlatego też dobrał sobie zamożnych wspólników, którymi byli książę Stefan Lubomirski, hrabia Tomasz Zamoyski. Nieoficjalnie do spółki dołączył także cadyk Alter z Góry Kalwarii. Wybór trasy kolei nie był przypadkowy, w okolicach znajdowały się zakłady produkujące cegły (które były wówczas bardzo potrzebne w warszawskim budownictwie), zakłady przemysłowe oraz rozwijał się ruch pasażerski. Trakcję konną zastąpiono parową. Trasa przebiegała z Warszawy do Grójca, Góry Kalwarii oraz Konstancina.
Parowozownia Wolsztyn świętuje -140 lat linii kolejowej do Zbąszynia
W 1914 roku ruszyły pociągi z Warszawy do Grójca. Na wiosnę 1915 roku rosyjskie wojska kolejowe przystąpiły do budowy torowiska w kierunku Nowego Miasta. Po I wojnie światowej Kolej Grójecka jako podstawowy środek transportu południowych okolic Warszawy, dostarczała podstawowy wtedy materiał budowlany, jakim były cegły.
W 1932 roku połączono pod wspólnym zarządem koleje grójecką, wilanowską i jabłonowską (o innym rozstawie szyn), jako Warszawskie Koleje Dojazdowe. Kolej Grójecka wraz z wchłoniętą do swojej struktury Koleją Wilanowską, w okresie międzywojennym stała się podstawowym środkiem komunikacji i transportu południowych okolic Warszawy, obejmujących rejony piaseczyński i grójecki.
W 1935, dla usprawnienia ruchu w Warszawie, etapami usuwano tory kolejki z ulicy Puławskiej, skracając jej trasę od placu Unii Lubelskiej do al. Wilanowskiej. Rozwój kolei został przerwany we wrześniu 1939 roku przez wybuch II wojny światowej. Działania wojenne nie spowodowały większych szkód w infrastrukturze kolei. Stąd też po ich zakończeniu, w październiku 1939, przywrócono ruch pasażerski i towarowy.
Wagon z 1889 r. prezentem szwajcarskiej wąskotorówki dla koszalińskiej kolejki
17 stycznia 1945 roku, po pięcioletniej okupacji niemieckiej, Warszawa została zajęta przez wojska radzieckie. Infrastruktura Kolei Grójeckiej była zniszczona w 50 proc. Na odcinku między Piasecznem a Grójcem prawie wszystkie mosty nie nadawały się do użytku. Przy pomocy wojska udrożniono trasę do Nowego Miasta. Do Warszawy, na Dworzec Południowy, pierwszy pociąg dotarł w połowie lutego 1946. Kursy pociągów na całej linii odbywały się nieregularnie. Do Góry Kalwarii, na skutek uszkodzenia mostu pod Żabieńcem, ruch pociągów został wznowiony w maju 1946 roku.
W 1949 Kolej Grójecka, podobnie jak i inne koleje wąskotorowe w Polsce, została włączona w struktury PKP. Kolej Grójecka funkcjonowała nieprzerwanie dla ruchu pasażerskiego do roku 1991, zaś dla pociągów towarowych do 1996 roku. W 1994 roku kolejka została wpisana do rejestru zabytków.
W 2003 r. rozpoczął się remont kapitalny torowiska od Piaseczna do Tarczyna ze środków ONZ przyznanych Piaseczyńskiemu Towarzystwu Kolei Wąskotorowej. 23 sierpnia 2009 roku po raz pierwszy od 5 lat wyruszył pociąg osobowy do Grójca, ale pociągi do tego miasta jeździły tylko do 2010 roku. Obecnie kolej, jako atrakcja turystyczna, jeździ na trasie Piaseczno – Tarczyn – Piaseczno. Kursuje regularnie w każdy weekend od wiosny do jesieni. (PAP)
mas/ lm/
