Warszawa, 31.07.2026 r. Historyk Archiwum Akt Nowych Rafał Kierzkowski podczas pokazu unikatowych materiałów archiwalnych w siedzibie AAN w Warszawie. Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Oryginalne rozkazy, meldunki dowódców, plany sytuacyjne, fotografie, szkice operacyjne i prasę z Powstania Warszawskiego pokazano w piątek w Archiwum Akt Nowych. Instytucja ta posiada jeden z największych zbiorów dokumentów związanych z Powstaniem Warszawskim.
Jednym z wyjątkowych świadectw historii Powstania Warszawskiego są materiały archiwalne. W zasobie Archiwum Akt Nowych znajduje się największa kolekcja materiałów dotyczących Polskiego Państwa Podziemnego, Armii Krajowej, w tym dokumentacji z Powstania Warszawskiego.
- W przededniu 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego Archiwum Akt Nowych zorganizowało pokaz oryginalnych dokumentów dotyczących przebiegu powstania. Są to między innymi rozkazy, meldunki dowódców, plany sytuacyjne, różnego rodzaju fotografie, szkice operacyjne i powstańcza prasa – powiedział PAP Radosław Pawłowski, kierownik promocji Archiwum Akt Nowych. - Jest to doroczne spotkanie dla mediów, w którym pokazujemy te dokumenty, aby mogły dotrzeć do jak największej rzeszy odbiorców – dodał.
Zasoby Archiwum Akt Nowych cały czas powiększają się o dokumenty, fotografie i inne materiały przekazywane przez osoby prywatne, najczęściej rodziny byłych żołnierzy Armii Krajowej. Oprócz dokumentów polskich w zbiorach tej instytucji znajdują się też materiały niemieckie, np. wojskowe mikrofilmy. Dokumenty związane z Powstaniem Warszawskim są cały czas digitalizowane, ale nadal większość z nich czeka na swoje kopie elektroniczne.
- Archiwum Akt Nowych posiada największy zbiór wycinków prasowych dotyczących Powstania Warszawskiego z lat 1946–2026 – powiedział PAP dr Henryk Piskunowicz.
- Przez lata korzystałem ze zbiorów Archiwum Akt Nowych. W temacie Powstania Warszawskiego moim zdaniem obecnie są one największe, obok materiałów znajdujących się w Centralnym Archiwum Wojskowym w Rembertowie. Te dwa archiwa posiadają najcenniejsze zbiory – powiedział PAP historyk prof. Maciej Kledzik, autor wielu publikacji na temat historii Powstania Warszawskiego.
Historyk ubolewał, że dokumenty związane z powstaniem są rozproszone po kilku archiwach państwowych w Polsce, m.in. Archiwum Akt Nowych, Centralnym Archiwum Wojskowym, Muzeum Powstania Warszawskiego i Muzeum Armii Krajowej. - Niestety, nie łączą się te zbiory i to jest przykre z punktu widzenia badaczy, którzy muszą dotrzeć do kilku miejsc, żeby napisać jedną historię – powiedział prof. Kledzik. Duża liczba cennych historycznie dokumentów znajduję się nadal w archiwach prywatnych. (PAP)
