Kazimiera Bujwidowa. Fot. Domena publiczna
Sejm zdecydował, że rok 2027 będzie Rokiem Kazimiery Bujwidowej - przyjmując uchwałę w tej sprawie. Tym samym uczcił pamięć wybitnej działaczki społecznej i oświatowej, twórczyni pierwszego na ziemiach polskich gimnazjum żeńskiego przygotowującego młode kobiety do podjęcia studiów wyższych.
16 października 2027 roku przypada 160. rocznica jej urodzin.
„To dzięki działalności kobiet takich jak Kazimiera Bujwidowa udało się zbudować fundamenty nowoczesnego społeczeństwa w Polsce. W efekcie ich walki po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku równouprawnienie wyborcze kobiet nie wzbudziło kontrowersji i Polki jako jedne z pierwszych kobiet w Europie mogły głosować i kandydować w wyborach” - czytamy w uchwale.
Za przyjęciem uchwały o ustanowieniu roku 2027 Rokiem Kazimiery Bujwidowej głosowało 390 posłów, 23 było przeciw, a 11 wstrzymało się od głosu.
Urodzona w Warszawie w 1867 r. Kazimiera Bujwidowa (z domu Klimontowicz) ukończyła ze znakomitymi wynikami żeńską pensję i zdała egzamin nauczycielski. Na drodze jej kariery naukowej stanęły przepisy, które na ziemiach polskich pod zaborami zabraniały kobietom studiować. Ze względu na trudną sytuacje rodzinną nie mogła wyjechać na studia za granicę. Kształciła się dalej będąc słuchaczką działającego w konspiracji Uniwersytetu Latającego.
Wraz z mężem lekarzem i działaczem społecznym Odonem Bujwidem przeniosła się do Krakowa.
Przez wiele lat walczyła o dostęp kobiet do uniwersytetów, a w ramach Towarzystwa Szkół Ludowych zabiegała o edukację chłopskich dzieci i zakładała darmowe czytelnie dla ubogiej młodzieży. Dzięki jej staraniom w 1894 r. podania o przyjęcie na Uniwersytet Jagielloński złożyły pierwsze 54 kobiety, w tym Janina Kosmowska oraz Helena Skłodowska, siostra przyszłej noblistki. Pod koniec tego roku władze austriackie zgodziły się dopuścić kobiety na studia, ale pod warunkiem spełnienia przez nie wymogów formalnych, w tym posiadania matury. Ponieważ nie istniały szkoły żeńskie, w których edukacja kończyła się egzaminem maturalnym, kandydatek spełniających te kryteria było niewiele. Dlatego jeszcze w tym samym roku Bujwidowa założyła pierwsze żeńskie gimnazjum, które kształciło uczennice według takiego samego programu, jaki obowiązywał w szkołach męskich, a edukacja kończyła się egzaminem maturalnym.
Kazimiera Bujwidowa była również zaangażowana w walkę o reformę austriackiego szkolnictwa. Chciała, żeby szkoła wychowywała świadomych obywatelki i obywateli, a nie tylko poddanych habsburskiego cesarza. Domagała się wprowadzenia w Galicji obowiązkowych lekcji historii Polski oraz zajęć dotyczących zdrowia i higieny. Kiedy w 1905 r. w Królestwie Polskim i w Rosji wybuchł strajk szkolny polskiej młodzieży, znalazła się wśród patronek Komitetu Młodzieży Krakowskiej. Komitet szukał noclegów ofiarom prześladowań, wspierał je finansowo, a także zorganizował dla nich masowe egzaminy maturalne.
„Bujwidowa była jedną z najważniejszych postaci polskiego ruchu kobiecego, który pod koniec XIX wieku walczył o równe prawa kobiet i mężczyzn” - podkreślono w uchwale.
Organizowała tłumne demonstracje w sprawie praw wyborczych kobiet, pisała petycje do władz różnego szczebla domagając się przyznania kobietom pełni praw politycznych oraz była zaangażowana w kampanię wyborczą Marii Dulębianki, pierwszej kobiety, która kandydowała do Sejmu Krajowego.
Podczas I wojny światowej Bujwidowa wraz z mężem i córkami prowadziła szpital dla żołnierzy Legionów i kierowała jednym z pierwszych zakładów produkujących szczepionki na ziemiach polskich. Po wojnie z powodów zdrowotnych wycofała się z życia publicznego. Zmarła po długiej chorobie 8 października 1932 roku. (PAP)
dsr/ ksc/ mark/
