Wśród statutowych celów Panteonu Górnośląskiego zapisano upamiętnienie stulecia przyłączenia części Górnego Śląska do Polski w 1922 r. oraz stulecia polskiej administracji kościelnej na Górnym Śląsku, a także upamiętnianie trzech powstań śląskich.
Rada Miasta Katowice w środę zwiększyła dotację dla Panteonu Górnośląskiego na 2026 r. o 200 tys. zł. Obecnie to 1,2 mln zł. Wcześniej dotację dla instytucji zwiększył Sejmik Województwa Śląskiego.
Zwiększenie dotacji przez samorządy wynika z tego, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wraz z końcem 2025 r. zrezygnowało ze współprowadzenia Panteonu Górnośląskiego. Tym samym przestało przekazywać na jego funkcjonowanie dotację w wysokości 1 mln zł rocznie. Tłumaczyło, że zakończył się etap wsparcia inwestycyjnego, a wraz z nim zaangażowanie MKiDN.
Zgodnie z umową z 2023 r. resort kultury, samorząd województwa i samorząd miejski miały do 2027 r. przekazywać na działalność Panteonu Górnośląskiego w formie dotacji podmiotowej po 1 mln zł rocznie, a Archidiecezja Katowicka 100 tys. zł rocznie.
Podczas wrześniowej sesji Rada Miasta Katowice zwiększyła dotację na 2026 r. o 200 tys. zł. Wcześniej – w sierpniu – taką decyzję podjął Sejmik Województwa Śląskiego.
W 2025 r. koszt działalności Panteonu Górnośląskiego wyniósł 4,8 mln zł.
Marszałek woj. śląskiego Wojciech Saługa tłumaczył, że Panteon Górnośląski jest instytucją, na którą od samego początku „brakuje pomysłu”, a w niej samej „brakuje treści”.
Przyznał, że decyzja MKiDN to ciężar finansowy dla samorządów. Zasygnalizował, że prowadzone są rozmowy dotyczące przyszłości tej instytucji.
Panteon Górnośląski funkcjonuje w podziemiach katowickiej archikatedry. Obecnie prowadzi go Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego we współpracy z Urzędem Miasta Katowice i Archidiecezją Katowicką.
Panteon Górnośląski był inicjatywą arcybiskupa Wiktora Skworca, który w tej sprawie zwrócił się do MKiDN w 2018 r. Dwa lata później podpisano umowę, na mocy której powołano instytucję. Na adaptację przestrzeni w katowickiej archikatedrze Panteon Górnośląski otrzymał 29,1 mln zł dotacji celowej z MKiDN.
Panteon Górnośląski bez MKiDN jako współprowadzącego
Wśród statutowych celów Panteonu Górnośląskiego zapisano upamiętnienie stulecia przyłączenia części Górnego Śląska do Polski w 1922 r. oraz stulecia polskiej administracji kościelnej na Górnym Śląsku, a także upamiętnianie trzech powstań śląskich. Kolejne to upamiętnianie i upowszechnianie wiedzy historycznej o Górnym Śląsku po zakończeniu I wojny światowej, upamiętnianie, zachowywanie i upowszechnianie pamięci o osobach „zasłużonych dla polskości ziem Górnego Śląska” oraz „czynne uczestniczenie w budowie tożsamości narodowej oraz społeczeństwa opartego na wartościach chrześcijańskich”.
Panteon Górnośląski od samego początku wzbudza kontrowersje. Zarzuty – formułowane m.in. przez regionalistów – dotyczą przede wszystkim tego, że nie przedstawiono w nim skomplikowanej i wielokulturowej historii Górnego Śląska, a wyeksponowano postacie związane z polskością i Kościołem katolickim, które stanowią jedynie jej część. (PAP)
