Afisz festiwalu. Fot. ukrainaff.com
„Demony” Natalki Worożbyt otworzą 11. Festiwal Filmowy „Ukraina!”, który 2 listopada rozpocznie się w Warszawie. W programie znalazły się m.in. „Ślady” – ukraiński kandydat do Oscara – oraz nagrodzony w Toronto i Odessie film „Za zwycięstwo!” Walentyna Wasjanowicza.
Festiwal „Ukraina!” to jedyna w Polsce impreza w całości poświęcona kinematografii ukraińskiej. Warszawska edycja tego wydarzenia odbędzie się w dniach 2–9 listopada w Kinie Atlantic, Kinie Amondo oraz Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy. W konkursie głównym o nagrody powalczy osiem filmów fabularnych, dziewięć dokumentów i 23 produkcje krótkometrażowe, wybrane spośród około 150 zgłoszeń. Laureatów wyłoni jury złożone z polskich i ukraińskich twórców, a zwycięzcy otrzymają nagrody pieniężne.
Festiwal otworzą „Demony” Natalki Worożbyt, opowieść rozgrywająca się w burzliwych latach po rozpadzie Związku Radzieckiego. Nina, mieszkanka Połtawy, przygarnia bezdomnego rosyjskiego włóczęgę podającego się za pisarza. Liczy na wspólną przyszłość, ale szybko odkrywa, że kraina zamieszkana przez czarownice i duchy skrywa wiele tajemnic. Film, balansujący między realizmem a fantastyką, miał światową premierę w konkursie Cineasti del Presente festiwalu w Locarno.
To drugi pełnometrażowy film Natalki Worożbyt po „Złych drogach”, a zarazem ostatnia główna rola filmowa znanej aktorki i prezenterki Rusłany Pysanki, znanej polskiej publiczności jako Horpyna z „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana. Aktorka zmarła w lipcu 2022 roku, jeszcze w trakcie realizacji filmu. Twórcy zdecydowali się jednak dokończyć produkcję, pozostając wierni pierwotnej wizji reżyserki.
W konkursie głównym zaprezentowany zostanie najnowszy film Walentyna Wasjanowicza „Za zwycięstwo!”, który zdobył Platform Award na festiwalu w Toronto, Złotego Diuka dla najlepszego ukraińskiego filmu fabularnego oraz nagrodę FIPRESCI na festiwalu w Odessie. Widzowie zobaczą także „Atlantydę”, która zdobyła główną nagrodę czwartej edycji festiwalu filmowego.
O początkach kariery Ołeksandra Dowżenki opowiada film Kostiantyna Konowałowa „Dowżenko. Pierwsze spojrzenie”. To historia młodego artysty, który poszukuje własnego języka filmowego w realiach sowieckiej kinematografii.
Organizatorzy zwracają uwagę, że w programie znalazły się również filmy ukazujące współczesną Ukrainę z perspektywy doświadczeń rzadko obecnych w opowieściach o wojnie. „Rzadko budzę się, śniąc” w reżyserii Isabelle Stever, na podstawie scenariusza Anny Mielikowej, przedstawia losy młodej queerowej pary, Oli i Oleha. Gdy Oleh przechodzi tranzycję płciową, a rosyjska inwazja coraz silniej wpływa na ich codzienne życie, para próbuje ocalić bliskość i zachować własną tożsamość. Wśród producentów filmu znalazł się Tom Tykwer, niemiecki reżyser, scenarzysta i producent, znany z takich filmów jak „Biegnij, Lola, biegnij”, „Pachnidło” i „Atlas chmur”.
Jednym z najważniejszych tytułów konkursu dokumentalnego są „Ślady” – ukraiński kandydat do Oscara, wyróżniony nagrodą publiczności Panorama Audience Award na Berlinale oraz Grand Jury Documentary Award na festiwalu Movies That Matter w Hadze. W programie znalazły się także „Cicha powódź”, nagrodzona w Amsterdamie i na Krakowskim Festiwalu Filmowym, oraz „Militantropos”, który miał światową premierę w sekcji Directors’ Fortnight festiwalu w Cannes.
Ważnym tematem tegorocznej edycji będzie wpływ wojny na środowisko, przedstawiony w dokumencie „Divia”, zwycięzcy konkursu Green Dog na festiwalu WATCH DOCS. Z kolei „Teatr weteranów” Julii Bolszyńskiej opowiada o ukraińskich weteranach, żołnierzach, medykach i wolontariuszach, którzy przygotowują spektakl „Eneida” na podstawie klasycznego poematu Iwana Kotlarewskiego. Wspólna praca nad przedstawieniem pomaga im odbudowywać relacje i mierzyć się z wojennymi doświadczeniami. Film uznano za najlepszy dokument festiwalu Cine Paris.
W konkursie krótkometrażowym znalazła się m.in. „Rotacja” Maryny Er Horbacz, reżyserki filmu „Klondike”, który reprezentował Ukrainę w oscarowym wyścigu w 2023 roku.
Tegoroczny festiwal otworzy się również na kino białoruskie. W sekcji „Białoruski Korpus Filmowy”, przygotowanej we współpracy z Bulbamovie, pokazane zostaną filmy fabularne, dokumentalne i krótkometrażowe. Wśród nich znalazł się „Łabędzi śpiew Fiodora Ozerowa” Jurija Siemaszki, prezentowany na Berlinale i nagrodzony przez jury czytelników „Tagesspiegel”.
Organizatorzy zaplanowali również program dla dzieci, obejmujący pokazy animacji, zajęcia i spektakl dla najmłodszych widzów.
Gala zamknięcia odbędzie się 8 listopada. Polsko-ukraiński zespół Dagadana wykona wówczas muzykę na żywo do niemego filmu Ołeksandra Dowżenki „Teczka kuriera dyplomatycznego”. Pokazom będą towarzyszyć spotkania z twórcami i wydarzenia specjalne, których szczegółowy program zostanie ogłoszony wkrótce.
Po warszawskiej odsłonie festiwal odwiedzi w listopadzie i grudniu 12 polskich miast, m.in. Wrocław, Kraków, Poznań, Lublin, Przemyśl, Łódź i Gdańsk.
Bilety i karnety na warszawskie pokazy są już w sprzedaży. Pełny program 11. Festiwalu Filmowego „Ukraina!” dostępny jest na stronie: www.ukrainaff.com.
Polska Agencja Prasowa objęła festiwal „Ukraina!” patronatem medialnym. (PAP)
Ihor Usatenko (PAP)
iua/ aszw/
