Wystawa w Chile. Fot. materiały prasowe/Moisés Zúñiga Navarro
Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku otworzyło dwie wystawy w Ameryce Południowej – w kolumbijskim Medellín oraz w Santiago de Chile. Ekspozycje przybliżają zagranicznej publiczności losy obywateli II Rzeczypospolitej deportowanych w głąb Związku Sowieckiego. Obie wystawy powstały we współpracy z miejscowymi instytucjami zajmującymi się dokumentowaniem przemocy i upamiętnianiem jej ofiar.
Wystawę w Museo Casa de la Memoria w Medellín pt. „Sybir – historie przetrwania” otwarto 20 października. Ekspozycja przedstawia losy obywateli II Rzeczypospolitej deportowanych przez władze sowieckie. Opowiada o utracie domu, rozdzieleniu rodzin, walce o przetrwanie w skrajnie trudnych warunkach oraz próbach zachowania tożsamości mimo represji.
Kolumbijskie Museo Casa de la Memoria dokumentuje doświadczenia ofiar wieloletniego konfliktu zbrojnego oraz prowadzi działania na rzecz pamięci i pojednania. Prezentacja polskiej wystawy w tej instytucji pozwala spojrzeć na odrębne doświadczenia historyczne z perspektywy osób, które utraciły dom, bliskich i poczucie bezpieczeństwa.
– Pamięć o tych doświadczeniach to nie tylko obowiązek wobec przeszłości, lecz także odpowiedzialność za teraźniejszość. Świadectwa osób deportowanych w Europie i dotkniętych konfliktem zbrojnym w Kolumbii przypominają nam, że pamięć jest formą oporu wobec zapomnienia i ostrzeżeniem przed powtórzeniem przemocy – podkreślił prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru.
W otwarciu uczestniczyli prof. Wojciech Śleszyński, Luis Eduardo Vieco Maya, dyrektor Museo Casa de la Memoria, oraz Andrés Mauricio Rojas Rojas, specjalista ds. kontaktów międzynarodowych Muzeum Pamięci Sybiru.
Wizyta przedstawicieli białostockiego muzeum obejmowała również udział w II Międzynarodowym Spotkaniu Pamięci i Ofiar, poświęconym m.in. dokumentowaniu doświadczeń przemocy i edukacji historycznej. W Medellín odbyły się także warsztaty „Ołówek i świetlik. Sztuka obozowa”, które poprowadził Andrés Mauricio Rojas Rojas.
Wystawa jest częścią międzynarodowego projektu Muzeum Pamięci Sybiru „Sybir – więzienie narodów”, służącego upowszechnianiu wiedzy o sowieckich deportacjach i ich ofiarach poza granicami Polski. Ekspozycja będzie prezentowana w Medellín do 30 kwietnia 2027 roku.
Z kolei 26 października 2026 roku w Museo de la Memoria y los Derechos Humanos w Santiago de Chile otwarto wystawę „Sybir – historia wygnania. Pamięć i wolność”, przygotowaną przez Muzeum Pamięci Sybiru we współpracy z chilijskim partnerem.
Główną część przedsięwzięcia stanowi wystawa plenerowa, prezentowana na planszach przed budynkiem muzeum. Towarzyszy jej autorska instalacja artystyczna „AISLADOS / ODERWANI”, zaaranżowana w jednej z sal wystawienniczych.
Wystawa w Kolumbii. Fot. mat. prasowe/Museo Casa de la Memoria
Instalacja wykorzystuje dźwięk, archiwalne fotografie, współczesne portrety Sybiraków, fragmenty ich wspomnień oraz multimedialne prezentacje osobistych pamiątek. Przybliża w ten sposób doświadczenie przymusowego wygnania i odcięcia od dotychczasowego życia. Centralnym motywem jest wyspa – symbol izolacji, której granic nie musi wyznaczać woda. Przesłanie ekspozycji oddają słowa: „Wyspa nie zawsze jest otoczona wodą. Czasem otacza ją śnieg. Czasem pustynia”.
W uroczystości otwarcia uczestniczyli Michał Świetlik, chargé d’affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Chile, María Fernanda García Iribarren, dyrektorka Museo de la Memoria y los Derechos Humanos, prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru, oraz Andrés Mauricio Rojas Rojas.
Chilijskie Muzeum Pamięci i Praw Człowieka dokumentuje naruszenia praw człowieka w okresie dyktatury Augusta Pinocheta. Obecność polskiej ekspozycji w tej instytucji daje możliwość poznania różnych doświadczeń historycznych poprzez świadectwa osób dotkniętych represjami, bez zacierania różnic między tymi wydarzeniami.
Współpraca obu muzeów ma charakter wzajemny. Od 10 lipca do 16 października 2026 roku w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku prezentowano wystawę „Arpilleras – nici pamięci”, poświęconą tekstylnym obrazom tworzonym przez chilijskie kobiety w okresie dyktatury Pinocheta. Prace dokumentowały represje, losy bliskich i codzienność naznaczoną przemocą. Wystawę odwiedziło blisko 14 tysięcy osób.
Prezentacje w Kolumbii i Chile są kolejnym etapem międzynarodowej działalności Muzeum Pamięci Sybiru, dzięki której historia sowieckich deportacji dociera do odbiorców poza granicami Polski. (PAP)
th/
