Fot. PAP/Andrzej Jackowski
Archeolodzy z Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku odnaleźli na terenie budowy Muzeum Westerplatte ludzkie kości wraz z polskim ekwipunkiem wojskowym. Odnalezione szczątki mogą należeć do legionisty Mieczysława Krzaka, obrońcy Wojskowej Składnicy Tranzytowej, który zginął we wrześniu 1939 r.
Odkrycia dokonano w czwartek podczas prac nadzorczych na głębokości około 2,5 metra, pół metra od żelbetowego schronu z 1911 roku. Przy kościach odnaleziono m.in. polski bagnet wz. 1929 z pochwą oraz dwa wojskowe guziki z lat 20. XX wieku.
„Zarówno miejsce odnalezienia szczątków, jak i przedmioty dotychczas odkryte przy kościach zdają się wskazywać, że po pięciu latach intensywnych poszukiwań udało się zlokalizować miejsce zakopania zwłok legionisty Mieczysława Krzaka, który zginął najpewniej w nocy 2 września 1939 r. w okolicy placówki „Fort”. Jest to jednak hipoteza, którą można potwierdzić bądź obalić jedynie po przeprowadzeniu badań genetycznych” – zastrzegł kierownik Działu Archeologicznego MIIWŚ Filip Kuczma.
O sprawie został powiadomiony Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku oraz prokurator Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Pod nadzorem prokuratora i z udziałem antropologa przeprowadzone zostanie podjęcie szczątków. Ustalenia badaczy oraz analizy w Pomorskim Uniwersytecie Medycznym w Szczecinie pozwolą ustalić tożsamość odnalezionej osoby i okoliczności jej śmierci.
– Na razie jesteśmy ostrożni w ocenach. Jest za wcześnie, by przesądzać, do kogo należą znalezione szczątki - podkreślił dyrektor Muzeum II Wojny Światowej prof. Rafał Wnuk.
Zaznaczył, że gdyby jednak okazało się, że to szczątki legionisty Mieczysława Krzaka, byłoby to wypełnienie jednego z najważniejszych zadań muzealnych archeologów badających Westerplatte. Dodał, że od wyników badań laboratoryjnych zależeć będą dalsze działania muzeum.
Legionista Mieczysław Krzak urodził się 29 stycznia 1915 r. we wsi Boiska. Przed przybyciem na Westerplatte 5 kwietnia 1939 r. odbywał służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. W Wojskowej Składnicy Tranzytowej pełnił funkcję obserwatora-celowniczego moździerzy w składzie 8. drużyny III plutonu.
Po niemieckim nalocie 2 września 1939 r. i zniszczeniu stanowisk moździerzy oraz wartowni nr 5 wszedł w skład punktu obrony przy torze kolejowym pod komendą plut. Józefa Bieniasza. Poległ od ran postrzałowych w pobliżu placówki „Fort”.
Służbę leg. Krzaka wspominał po wojnie jego towarzysz broni st. leg. Józef Kutera: „W walce na Westerplatte pierwsze dni byłem przy moździerzach. (...) Po zbombardowaniu wartowni 5-ki zostałem przydzielony do schronu betonowego. (...) Przy schronie został zabity Krzak”.
Rozkazem personalnym Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego z 30 sierpnia 1945 r. leg. Krzak został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Według szacunków archeologów na Westerplatte wciąż mogą spoczywać nieodnalezione szczątki dwóch polskich obrońców z 1939 r.
Badania archeologiczne na Półwyspie Westerplatte prowadzone są od 2016 r. W 2019 r. odnaleziono mogiły dziewięciu polskich żołnierzy, z których siedmiu zidentyfikowano dzięki badaniom genetycznym. W 2022 r. zostali oni pochowani na nowym cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte. W 2024 r. odnaleziono szczątki czterech polskich jeńców cywilnych zamordowanych przez Niemców w pierwszych miesiącach wojny.(PAP)
pm/ miś/
