Prace ekshumacyjne na Westerplatte w Gdańsku. Fot. PAP/Adam Warżawa
Ponad 28 tys. przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych odnaleźli archeolodzy, którzy w ramach XIII sezonu badań na Westerplatte przebadali teren dawnego placu apelowego oraz nowych koszar i odkryli unikatowe zabytki Wojskowej Składnicy Tranzytowej (WST), w tym płytę oporową polskiego moździerza.
Prace archeologiczne prowadzone przez Muzeum II Wojny Światowej trwały od 9 kwietnia do 10 sierpnia 2026 r. i objęły powierzchnię 479 mkw.
Wykop w miejscu północnego skrzydła nowych koszar z lat 1935–1937 miał powierzchnię 292 mkw, natomiast badania na obszarze placu apelowego objęły 187 mkw.
W wykopie koszarowym odsłonięto żelbetowe relikty rusznikarni, garażu z kanałem rewizyjnym oraz zjazdu. Udokumentowano również fragment leja powstałego po eksplozji amunicji z wiosny 1945 r., którego średnicę oszacowano na do 20 metrów.
Spośród pozyskanych 2,7 tys. przedmiotów niemal 900 uznano za zabytki o wysokiej wartości. Do najważniejszych należy płyta oporowa polskiego moździerza wz. 1931 kal. 81 mm, fragment obramowania okna z zachowanym maskującym malowaniem w kolorze tzw. angielskiego różu oraz uszkodzona polska menażka wojskowa.
Na terenie wykopu zabezpieczono 28 tys. sztuk amunicji i elementów niebezpiecznych, głównie naboi karabinowych Mauser i zapalników artyleryjskich.
„Odsłoniliśmy poziom, po którym chodzili polscy obrońcy w 1939 roku. Był to główny punkt dowodzenia, główny schron załogi i punkt opatrunkowy. Prace pozwolą na odsłonięcie i udostępnienie tych obiektów zwiedzającym w ramach budowy Muzeum” – poinformował archeolog Adam Dziewanowski.
W trakcie równoległych prac związanych z budową Muzeum Westerplatte (obejmujących obszar ponad 116 tys. mkw) 5 listopada br. odnaleziono ludzkie szczątki z polskimi guzikami wojskowymi i bagnetem. Wyposażenie wskazuje, że mogą to być szczątki poszukiwanego obrońcy półwyspu, legionisty Mieczysława Krzaka.
Budynek nowych koszar wzniesiono w latach 1935–1937 dla załogi Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Obiekt żelbetowy przetrwał walki z września 1939 r., lecz w kwietniu 1945 r. eksplozja amunicji zgromadzonej przez wojska niemieckie doprowadziła do zniszczenia północnego skrzydła. W latach 60. XX w. przez ten obszar przeprowadzono deptak prowadzący do Pomnika Obrońców Wybrzeża.
Badania archeologiczne na Półwyspie Westerplatte prowadzone są od 2016 r. W 2019 r. odnaleziono mogiły dziewięciu polskich żołnierzy, z których siedmiu zidentyfikowano dzięki badaniom genetycznym. W 2022 r. zostali oni pochowani na nowym cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte. W 2024 r. odnaleziono szczątki czterech polskich jeńców cywilnych zamordowanych przez Niemców w pierwszych miesiącach wojny. (PAP)
Piotr Mirowicz
pm/ lm/
