Wałbrzych, 13.11.2026. Muzeum Wałbrzyszan Tygiel w Starej Kopalni w Wałbrzychu, 13 bm. Muzeum Wałbrzyszan opowiada historie ludzi, którzy po II wojnie światowej tworzyli nowy Wałbrzych. Autentyczne pamiątki i rodzinne wspomnienia ukazują pamięć, tożsamość i spotkanie wielu kultur. Fot. PAP/Maciej Kulczyński
Historia Wałbrzycha po 1945 r. opowiedziana przez pryzmat losów jego mieszkańców to główny temat stałej ekspozycji Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel”. Nowa placówka muzealna powstała na terenie Centrum Nauki, Kultury i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. – To historia ludzi, którzy przyjechali tu po wojnie i stworzyli to miasto na nowo – powiedział PAP dyrektor projektu „Tygla” Marek Arcimowicz.
Nowe muzeum znajduje się w zrewitalizowanym budynku pokopalnianego kompleksu Stara Kopalnia w Wałbrzychu, gdzie do lat 90. XX w. działała kopalnia Julia. „Tygiel” mieści się na czterech kondygnacjach, a centralnym punktem muzeum jest wielkich rozmiarów instalacja – drzewo wykonane z zespawanych ze sobą elementów poprzemysłowych. Drzewo „wyrasta” z donicy wypełnionej węglem i pokruszoną porcelaną, będącymi symbolami przemysłowego oblicza Wałbrzycha.
– Węgiel i porcelana są też komentarzem do stanu tego przemysłu, który 30 lat temu w tej odsłonie skończył się w Wałbrzychu – podkreślił Marek Arcimowicz. To utytułowany fotograf i podróżnik, który urodził się w Wałbrzychu i tu się wychował.
Symbolem Wałbrzycha jest również drzewo – dąb widnieje w herbie tego miasta. – To drzewo naszej tożsamości, symboliczne drzewo życia. Najistotniejsze jest to, co umieściliśmy na gałązkach tego drzewa – to fotografie Wałbrzyszan. Na otwarcie będzie ich około 500, ale pojemność drzewa to około 3 tys. zdjęć; kolejne będą pojawiały się wraz z darowiznami mieszkańców – mówił dyrektor. Wśród fotografii są zarówno bardzo stare, stuletnie, jak i współczesne.
Na parterze, w przestrzeni, w której znajdują się korzenie drzewa, ustawiono również tablicę z biogramami osób zasłużonych dla miasta. W kolejnych pomieszczeniach na tym poziomie zrekonstruowano fragment wałbrzyskiej ulicy i kamienicy – z kioskiem, budką telefoniczną, apteką oraz sklepem odzieżowym.
Kolejne kondygnacje to podróż przez historię miasta. – Idea naszego muzeum mówi przede wszystkim o wielokulturowości i powojennej historii miasta, aż po współczesność, ale fragment ekspozycji poświęcony jest też mieszkańcom, którzy żyli tu przed II wojną światową; zresztą sporo z nich zostało po wojnie w Wałbrzychu – podkreśliła Wioletta Wrona-Gaj, kierownik Muzeum Przemysłu i Techniki i koordynatorka merytoryczna Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel”.
Fragmenty wystawy poświęcone są też historii górnictwa, tkactwa oraz produkcji porcelany. To branże tworzące w przeszłości przemysłowy obraz miasta.
Na kolejnych kondygnacjach można zobaczyć m.in. rekonstrukcję wałbrzyskiego mieszkania z okresu PRL. Gabloty wypełnione są wieloma przedmiotami, będącymi darami Wałbrzyszan lub artefaktami odnalezionymi podczas remontów.
Na ostatnim piętrze znajduje się m.in. kino studyjne, gdzie będą wyświetlane filmy związane z Wałbrzychem. W tej przestrzeni „Tygla” Arcimowicz chce też wznowić działanie Wałbrzyskiej Galerii Fotografii. – Ona była początkowo prowadzona przez Macieja Hnatiuka, wybitnego wałbrzyskiego fotografa, który zmarł w 2024 r. Galeria przestała działać w latach 90. z powodu braku funduszy – powiedział PAP Arcimowicz.
Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel” zostanie otwarte w poniedziałek. (PAP)
