II wojna światowa

26.08.2019

Jerzy Różycki (1909–1942)

Jerzy Różycki. Źródło: Wikimedia Commosn Jerzy Różycki. Źródło: Wikimedia Commosn

Polski matematyk i kryptolog; razem z Marianem Rejewskim i Henrykiem Zygalskim złamał kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Urodził się 24 lipca 1909 r. w Olszanie na terenach dzisiejszej Ukrainy. W 1926 r. ukończył Wyszkowskie Prywatne Gimnazjum Koedukacyjne. Studiował matematykę na Uniwersytecie Poznańskim, a podczas studiów został członkiem Korporacji Akademickiej Chrobria. Jeszcze w czasie studiów rozpoczął pracę dla radiokontrwywiadu wojskowego. 

Jako jeden z najzdolniejszych studentów Instytutu Matematyki został przyjęty na specjalistyczny kurs kryptologiczny zorganizowany na polecenie Sztabu Głównego Wojska Polskiego.
Znalazł się wśród wyróżniającej się trójki młodych matematyków, obok Mariana Rejewskiego i Henryka Zygalskiego, których zatrudniono w Biurze Szyfrów Sztabu Głównego WP mieszczącego się w Pałacu Saskim w Warszawie.

Rozpoznanie przez Mariana Rejewskiego tajemnicy Enigmy nastąpiło w grudniu 1932 r., a praktyczne zastosowanie – z udziałem Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego – w styczniu 1933 r. Rejewski opracował metodę określania ustawienia wirnika w maszynie Enigma (tzw. metoda zegara). Aż do jesieni 1939 r. polski Sztab Główny i Ministerstwo Spraw Zagranicznych, otrzymywały wielkiej wagi informacje o niemieckich siłach zbrojnych i innych resortach III Rzeszy, jednak bez ujawnienia Enigmy jako ich źródła. 

Przed wybuchem wojny Różycki został zmobilizowany do wojska, a podczas kampanii polskiej 1939 r. został ewakuowany z kraju. W 1941 r. został oddelegowany do ośrodka kryptologów w Algierze. 

Różycki zginął na Morzu Śródziemnym 9 stycznia 1942 r., podczas powrotu z Algieru do ośrodka dekryptażu Cadix znajdującego się na terenie Francji. Statek pasażerski Lamorici’re, którego był pasażerem, zatonął w tajemniczych okolicznościach w pobliżu Balearów. Wśród 222 ofiar katastrofy, oprócz Różyckiego, znajdowali się: kpt. Jan Graliński – szef referatu sowieckiego, kontrwywiadu radiowego – Wschód Biura Szyfrów Referat nr 3 (BS-3); Piotr Smoleński – kryptolog Biura Szyfrów Ref. nr 3, i oficer francuski towarzyszący trzem polskim kryptologom – kpt. François Lane.(PAP)

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL