Prezydent Ukrainy Leonid Kuczma i premier Włodzimierz Cimoszewicz. Fot. PAP/Maciej B. Brzozowski
Istnienie niepodległej Ukrainy jest czynnikiem sprzyjającym utrwaleniu niepodległości Polski, podobnie jak istnienie niepodległej Polski sprzyja utrwalaniu niepodległości Ukrainy - głosiła deklaracja prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego i prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy podpisana w Warszawie 25 czerwca 1996 roku.
Był to dokument polityczny potwierdzający „dążenie do rozwoju strategicznego partnerstwa” po traktacie o dobrym sąsiedztwie, przyjaznych stosunkach i współpracy z 18 maja 1992 roku oraz deklaracji ministrów spraw zagranicznych obu państw z 21 marca 1994 roku. W 1996 r. prezydenci Kwaśniewski i Kuczma uznali współpracę polsko-ukraińską „za istotny czynnik formowania nowej Europy”, a dobrosąsiedzkie i partnerskie stosunki wymagające „stałego, intensywnego dialogu politycznego”.
„Rzeczpospolita Polska i Ukraina uznają prawo każdego państwa do wstępowania do międzynarodowych struktur politycznych, gospodarczych i obronnych. Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej i Ukrainy odnieśli się ze zrozumieniem do wzajemnie zadeklarowanych stanowisk w kwestii rozszerzenia NATO. Uznali oni, że żadne państwo nie ma prawa weta wobec suwerennych decyzji innego kraju o przyłączeniu się do wybranego przez siebie sojuszu obronnego. Proces rozszerzenia NATO powinien być ewolucyjny i otwarty oraz przyczyniać się do umocnienia politycznej stabilności i bezpieczeństwa w Europie” – brzmiał jeden z punktów deklaracji.
Strony uznały za perspektywiczną polsko-ukraińską współpracę wojskowo-techniczną, w tym wspólne prace nad nowymi rodzajami współczesnej techniki wojskowej i uzbrojenia dla potrzeb sił zbrojnych Polski i Ukrainy. „Prezydenci uważają za szczególnie ważne prace nad utworzeniem wspólnego polsko-ukraińskiego pododdziału wojskowego dla udziału w operacjach pokojowych ONZ i innych struktur bezpieczeństwa. Strony uważają za konieczny rozwój współpracy między przygranicznymi okręgami wojskowymi oraz kontynuowanie wspólnych ćwiczeń wojskowych” – można przeczytać w deklaracji.
Oba państwa uznały, że nie tylko będą dążyć do integracji z europejskimi instytucjami, ale także będą się wzajemnie wspierać na tej drodze. Miało to dotyczyć przede wszystkim praktycznych kroków zmierzających do integracji z Unią Europejską.
Prezydenci zadeklarowali, że oba państwa będą pogłębiać współpracę gospodarczą, dążyć do liberalizacji handlu oraz wymieniać doświadczenia i pomagać sobie w realizacji reform gospodarczych. Polska zobowiązała się, że będzie popierać dążenie Ukrainy do wejścia do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu - CEFTA.
W sprawach społecznych oba państwa zdeklarowały, że „będą przestrzegać zasad demokracji oraz wartości uznanych przez społeczność międzynarodową, a także zapewniać przestrzeganie podstawowych praw i wolności człowieka”.
W tym samym punkcie obie strony zobowiązały się do dołożenia starań, by zaspokoić duchowe, oświatowe i kulturalne potrzeby mniejszości ukraińskiej w Polsce i polskiej mniejszości w Ukrainie. „Strony przywiązują szczególne znaczenie do wzajemnego poznania się i zrozumienia obu narodów. W tym celu zostaną powołane: Instytut Kultury Polskiej w Ukrainie i Instytut Kultury Ukraińskiej w Polsce” – brzmiała deklaracja.
Deklaracja została podpisana podczas dwudniowej wizyty prezydenta Ukrainy w stolicy Polski. Ponadto zostało podpisanych sześć umów, m.in. o ruchu bezwizowym, która przewidywała skrócenie oczekiwania na granicy polsko-ukraińskiej poprzez wspólne odprawy paszportowe i celne.
„Byliśmy u przyjaciół i prowadziliśmy równoprawne rozmowy” – tak podczas spotkania z dziennikarzami Leonid Kuczma podsumował oficjalną wizytę w Polsce.
Kwaśniewski powiedział, że oba kraje są „zdeterminowane”, aby rozwijać dialog polityczny i współpracę ekonomiczną. Zapewnił o pełnym poparciu dla Kuczmy i wszystkich sił politycznych, które budują niepodległą i demokratyczną Ukrainę. Kuczma wyraził zadowolenie „z tej ogromnej roli jaką Polska odgrywa we włączaniu się Ukrainy do Europy”.
Kuczma podczas przemówienia w Sejmie podkreślił, że w dziejach stosunków polsko-ukraińskich na zawsze pozostanie fakt, iż Polska jako pierwsze państwo na świecie 2 grudnia 1991 r. uznała państwowość Ukrainy. Prezydent Ukrainy powiedział, że historia nauczyła oba narody, że „tylko na drodze pokoju i zgody, szanując i wspierając się nawzajem, potrafimy osiągnąć istotne wyniki”. „Musimy włożyć wielkie wysiłki, aby stosunki między naszymi narodami stały się wzorcowe, jakie powinny być między dobrymi sąsiadami, przodującymi państwami kontynentu. Ufam, iż zgodzicie się z moim zdaniem, że wspólnym naszym celem końcowym ma się stać ten szczęśliwy dzień, kiedy przeciętny Polak zobaczy w przeciętnym Ukraińcu — i odwrotnie — swego przyjaciela i brata. Jest to nam potrzebne, tak obecnie, jak w przyszłości” – powiedział Kuczma.
Podczas pobytu w Polsce prezydent Ukrainy spotkał się z czołowymi politykami, biznesmenami oraz przedstawicielami mniejszości ukraińskiej zamieszkałej w Polsce. (PAP)
irk/ lm/
