Międzynarodowe Zawody Motocyklowe o Grand Prix w Katowicach, 1929 r. Zawodniczka Janina Loteczkowa na motocyklu Cotton 250./NAC
Janina Loteczkowa była kobietą wielu talentów i ogromnej, wręcz niewyobrażalnej energii. Dyscypliny sportowe, które uprawiała i zdobywane tytuły mistrzowskie w całej Europie były tego najlepszym dowodem.
W latach 1926–1928 Loteczkowa była trzykrotną mistrzynią Polski w narciarstwie biegowym. W tej samej dyscyplinie była również: trzykrotną mistrzynią Czechosłowacji, dwukrotną mistrzynią Austrii i jednokrotną mistrzynią Francji. W dwudziestoleciu międzywojennym zapewniło jej to miano najlepszej narciarki w Europie. Oprócz biegów uprawiała również skoki narciarskie.
„Wypada zanotować nadzwyczajną formę pani Loteczkowej, która wytrzymała w ostrym tempie wraz z grupą zawodników cywilnych i wojskowych bieg na 40 km. Jest to dowód niezwykłej kondycji fizycznej i wrodzonego talentu narciarskiego. Nic też dziwnego, że Loteczkowa nie może znaleźć wśród konkurentów zagranicznych godnej siebie rywalki” – napisano w „Przeglądzie Sportowym” 7 stycznia 1928 r.
„Wypada zanotować nadzwyczajną formę pani Loteczkowej, która wytrzymała w ostrym tempie wraz z grupą zawodników cywilnych i wojskowych bieg na 40 km. Jest to dowód niezwykłej kondycji fizycznej i wrodzonego talentu narciarskiego.”
W tym samym numerze ukazał się wywiad z Loteczkową, zatytułowany „Kto wie czy nie najlepsza narciarka świata”. Sportsmenka opowiedziała w nim o kulisach swojej kariery narciarskiej. „Startuję od trzech lat. To będzie moja czwarta zima. Pierwsze kroki stawiałam we Lwowie i w Sławsku, gdzie odbyłam pierwszą swą wycieczkę w terenie” – powiedziała Loteczkowa. „Szalenie mi się podobała konkurencja sportowa! Chociaż wiedziałam, że droga do zwycięstw nie jest usłana różami, pomyślałam sobie jednak pewnego pięknego poranku, że i ja może będę kiedyś pierwsza, po długiej i sumiennej pracy. A teraz jestem tak zapalona do narciarstwa, że będę gonić do późnej starości!” – opowiadała o swoich początkach. „Zagranicą właściwie nie miałam jeszcze odpowiedniej dla siebie konkurencji, jedynie u nas – Bronisławę Polankową” – oceniała Loteczkowa.
Obok narciarstwa była również uznawana za jedną z najlepszych polskich tenisistek, a także dosiadając koni wyścigowych zdobyła Polską Odznakę Jeździecką. Jako jedna z pierwszych Polek z sukcesami rywalizowała w zawodach motocyklowych, zdobywając mistrzostwa kilku miast. Pilotowała także samoloty, m.in. na polskim RWD brała udział w Bałkańskim Lotniczym Rajdzie Propagandowym. W wielu lotach towarzyszyła Franciszkowi Żwirce, Stanisławowi Wigurze i Jerzemu Bajanowi. Brak czasu nie pozwolił jej na starty w zawodach balonowych i szybowcowych, choć uprawiała i te dyscypliny.
„Gwiazdą pierwszorzędnej wielkości na sportowym niebie jest Janina Loteczkowa ze Lwowa, słynna narciarka, najlepsza obecnie w Europie. Loteczkowa jest poza tym najlepszą polską motocyklistką, z zapałem uprawia tenis i kolarstwo, a nawet stawała do biegu na przełaj i uzyskała doskonały wynik. Jak na kobietę, która uprawia sporty dopiero od 1922 r. to chyba dostatecznie?” – napisano w roczniku „Almanachu życia kobiecego” z 1928 r.
W wieku 23 lat, w czerwcu 1925 r. jako prezent imieninowy dostała od męża motocykl. Był to angielski Francis-Barnett. Już po dwóch miesiącach wystartowała w pierwszych zawodach motocyklowych, na 10-kilkometrowej trasie Stryj – Bilcza – Wolica, od razu zdobywając pierwsze miejsce w swojej klasie. To zwycięstwo tak rozpaliło jej pasję motocyklową, że od tego momentu brała udział we wszystkich ważniejszych wyścigach, zdobywając m.in. mistrzostwo Lwowa. Reprezentując Małopolski Klub Motocyklowy startowała również na torze betonowym w Krakowie. Warszawiacy mogli oglądać jej jazdę podczas wyścigów rozpoczęcia sezonu, które corocznie rozgrywano w Strudze. W 1929 r. wystartowała w najważniejszych zawodach – wyścigu motocyklowym o Grand Prix Polski, który odbywał się w Katowicach. Zajęła w nich szóste miejsce.
Za sprawą swojego wdzięku, poczucia humoru, pogody ducha i otwartego charakteru Janina Loteczkowa przyjaźniła się z wieloma znanymi osobami. Na zdjęciach w jej albumie rodzinnym można zobaczyć ją w towarzystwie m.in.: Jacka Malczewskiego, Jerzego Kossaka, Kornela Makuszyńskiego, Jarosława Iwaszkiewicza, prezydenta Ignacego Mościckiego, gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego, Jerzego Iwanowa-Szajnowicza, Jana Rippera i Tadeusza Rudawskiego.
Janina Loteczkowa (z domu Szałowska) urodziła się 28 kwietnia 1902 r. we Lwowie. Mając 16 lat brała udział w obronie swojego rodzinnego miasta, za co została odznaczona Krzyżem Obrony Lwowa. Całe dwudziestolecie międzywojenne zajęła jej przygoda ze sportem. Wybuch II wojny światowej zastał ją w Gdyni. Okupację przeżyła w Krakowie, tam też mieszkała po wojnie. Do aktywnego uprawiania sportu nie powróciła. Pozbawiona majątku, pozostawionego we Lwowie, na życie zarabiała przepisując nuty w Państwowym Wydawnictwie Muzycznym. Mimo trudnych warunków bytowych nie opuszczała jej ogromna pogoda ducha. W pamięci osób jej bliskich z okresu powojennego pozostała jako wulkan energii i radości.
Janina Loteczkowa zmarła w Krakowie 6 czerwca 1966 r. W historii udziału kobiet w rywalizacji sportowej w Polsce, niewiele z nich z tak ogromną, szczerą i niegasnącą przez lata pasją stawało w szranki z mężczyznami.
Tomasz Szczerbicki (PAP)
szt/ dki/
