„Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna” to działanie edukacyjne adresowane do uczniów klas 4-8 szkół podstawowych i ich nauczycieli. Zadaniem uczestników jest stworzenie drzewa genealogicznego i prezentacji, która w nowoczesny i twórczy sposób opowie historię rodziny i pokaże jej związki z lokalną społecznością. Celem konkursu jest uwrażliwienie młodzieży na wartość dziedzictwa i pamięci, budowanie szacunku dla przeszłości, a także rozwijanie świadomości tożsamości lokalnej i narodowej.
Na poprzednią edycję, rozstrzygniętą w maju 2025 r., wpłynęły 684 prace z 370 szkół podstawowych, wyłoniono 17 laureatów. Uczestnicy zaprezentowali m.in. cyfrowe drzewa genealogiczne, rodzinne podcasty i filmy dokumentalne, stare fotografie ożywione z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
– Ta edycja jest dla nas szczególna, bo łączy w sobie doświadczenie minionych lat i świeżą energię nowych pomysłów. To jubileusz, który potwierdza, że konkurs naprawdę zapuścił korzenie w polskich szkołach. Nowe logo, pierwsza w historii konkursu ambasadorka, etap szkolny i współpraca dwóch archiwów z Podlasia – wszystko to sprawia, że tegoroczna odsłona nie jest jedynie kontynuacją, ale wielkim krokiem naprzód – ocenił, cytowany w przesłanej PAP informacji, dr Paweł Pietrzyk, naczelny dyrektor Archiwów Państwowych.

Warsztaty „Drzewko”. Fot Archiwa Państwowe
Ambasadorką konkursu została Natalia Lipowicz, genealogiczna influencerka, autorka bloga „Po leniwemu”. – Cieszę się, że konkurs z roku na rok przyciąga coraz więcej młodych ludzi, bo pokazuje im, że w korzeniach można odnaleźć siłę, dumę i inspirację. To inicjatywa potrzebna, ważna i piękna – bo bez pamięci o przeszłości trudno pisać przyszłość. Wierzę, że genealogia zmienia perspektywę – pozwala zrozumieć siebie poprzez poznanie swoich przodków. Ten konkurs daje młodym ludziom przestrzeń, by zatrzymać się, posłuchać historii rodzinnych i odkryć, że są częścią czegoś większego – skomentowała Lipowicz. Wesprze ona uczestników swoją wiedzą i doświadczeniem, a także przygotuje webinary, rolki i wideoporadniki.
W tegorocznej edycji organizatorzy wprowadzili etap szkolny, w którym między 9 a 16 marca 2026 r. komisje złożone z nauczycieli zdecydują, które prace trafią do etapu wojewódzkiego. Po raz pierwszy rolę koordynatorów konkursu pełnią dwa archiwa państwowe – w Białymstoku i Suwałkach. Zwieńczeniem ich pracy będzie gala finałowa zaplanowana na 12 czerwca 2026 r. w Białymstoku.
Jubileuszowej edycji towarzyszy gra planszowa „James Archiwista”, przygotowana przez Archiwum Państwowe w Katowicach. „To barwna i pełna humoru podróż do świata archiwistyki – dziedziny, która zazwyczaj kojarzy się z ciszą magazynów i pożółkłymi dokumentami, a tu zyskuje zupełnie nowe, pełne przygód oblicze” – poinformowali organizatorzy.
– W grze uczestnicy wcielają się w postać archiwistów, którzy – niczym bohaterowie filmów akcji – przemierzają korytarze archiwum, odkrywają skarby ukryte w segregatorach, podejmują strategiczne decyzje i stawiają czoła niespodziewanym wyzwaniom. Każdy ruch to okazja, by zdobywać wiedzę, rozwijać umiejętności współpracy i – przede wszystkim – świetnie się bawić – podała twórczyni gry Katarzyna Głowania, cytowana w informacji.
