Willa Juliana Glassa. Fot. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
Mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków Marcin Dawidowicz wpisał do rejestru zabytków cztery wille z terenu Konstancina-Jeziorny: Juliana Glassa, położona przy ul. Piasta 12; „Jezioranka”, przy ul. Kraszewskiego 8; „Jutrzenka” przy ul. Kraszewskiego 10 oraz „Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego 12.
Jak zaznaczył konserwator, rejestr zabytków wzbogacił się o cztery nowe zabytki dzięki zaangażowaniu Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji oraz Towarzystwa Miłośników Piękna i Zabytków Konstancina im. Stefana Żeromskiego.
Willa Juliana Glassa została wzniesiona pod koniec lat 30. XX w. dla właściciela założonej w 1902 r. hurtowni wyrobów metalowych z centralą w Warszawie. Należący do elity finansowej stolicy Glass wykonanie projektów zlecał Jerzemu Gelbardowi i Romanowi Sigalinowi.
„Jej forma stanowi wyjątkowe w realizacjach duetu połączenie architektury modernistycznej z tradycyjnymi willami podmiejskimi wznoszonymi na terenie Skolimowa-Konstancina” - zaznaczył Dawidowicz.
Nieruchomości przy ul. Piasta zostały po wojnie przekazane na potrzeby Państwowego Instytutu Reumatologicznego (PIR) w latach 50. XX w. Otwarta w Willi Glassa placówka lecznicza była drugą w Polsce stacją naukowo-badawczą pracującą nad stosowaniem nowych metod leczenia reumatyzmu. Rozwój placówki oraz przeniesienie sanatorium do nowego budynku przyczyniły się do stopniowej degradacji willi, która obecnie jest wyłączona z użytkowania.
Willa „Jezioranka” przy ul. Kraszewskiego 8 wzniesiona została z przeznaczeniem na pensjonat.
Na zdjęciu: Willa „Jezioranka” przy ul. Kraszewskiego 8. Fot. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
Na rozległej leśnej działce oprócz usytuowanego na niewielkim wzniesieniu budynku mieszkalnego wybudowano oficynę, zaprojektowano ogród z kortem tenisowym, fontanną, studnią i figurą Matki Bożej. W latach 30. XX w. w prasie reklamowano komfortowe 3-pokoje z kuchnią oraz pokój z kuchnią. W willi mieszkał i pracował m.in. malarz Józef Pankiewicz.
„Stylistyka willi jest charakterystyczna dla zabudowy z pierwszej dekady XX w. Historia willi wiąże się ze znanymi postaciami ze świata przemysłu i sztuki” - przekazał konserwator. Wieloletnie zaniedbania doprowadziły do poważnych zniszczeń obiektu, który jest obecnie nieużytkowany.
Willa „Jutrzenka” przy ul. Kraszewskiego 10 została wzniesiona w 1910 r. na zlecenie właściciela składu towarów kolonialnych Władysława Kosmana i Teodozji z Sowińskich.
Na zdjęciu: Willa „Jutrzenka” przy ul. Kraszewskiego 10. Fot. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
„Otrzymała ona indywidualnie zaprojektowaną formę, umiejętnie łączącą formę architektoniczną oraz funkcje letniskowe. Bryła budynku o zróżnicowanych wysokościach głównego korpusu, nieznacznie niższego od strony północnej i południowej, rozczłonkowana została poprzez drewniane werandy” - zaznaczył konserwator.
Willa „Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego 12 została wzniesiona w latach 20. XX w. W 1928 r. właścicielką posesji została Józefa z Różańskich Zarembina, zamieszkała przy ulicy Żurawiej w Warszawie.
Na zdjęciu: Willa „Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego 12. Fot. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
„Budynek pełniący funkcję pensjonatu, otrzymał indywidualnie zaprojektowaną formę, łączącą aspiracje właścicieli z przeznaczeniem na cele letniskowe. Wzniesiona została w stylu narodowym, który łączył w sobie elementy architektury klasycznej z modernistycznym uproszczeniem” - poinformował konserwator.
Wille „Jezioranka”, „Jutrzenka” oraz „Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego są obecnie nieużytkowane. „Stanowią własność prywatną, ich obecni właściciele w czasie oględzin obiektów deklarowali chęć podjęcia działań, które pozwolą na przywrócenie willom dawnej świetności i pozwolą na ich funkcjonowanie” - przekazał Dawidowicz.(PAP)
mas/ dki/
