Trolejbus na ul. Kredytowej w Warszawie. Fot. PAP/CAF/Jerzy Baranowski
Trolejbusy, czyli drogowe pojazdy komunikacji miejskiej, napędzane energią elektryczną pobieraną z przewodów trakcyjnych umieszczonych nad jezdnią, przez niemal 50 lat były nieodłącznym elementem warszawskiej komunikacji miejskiej. Po raz pierwszy na ulicach stolicy pojawiły się 5 stycznia 1946 r.
80 lat temu, w sobotę 5 stycznia 1946 r. ruszyły w Warszawie dwie pierwsze linie trolejbusowe. Linia A wiodła z Placu Unii Lubelskiej, B – z ulicy Łazienkowskiej. Obie docierały na Trębacką. Tabor 30 używanych pojazdów był darem Związku Radzieckiego. Nieco ponad trzy miesiące później linia C połączyła Plac Unii Lubelskiej z Dworcem Gdańskim.
Na prezentowanej fotografii, wykonanej przez Jerzego Baranowskiego w czerwcu 1946 r., widać dwa trolejbusy linii C na ulicy Kredytowej. Z prawej strony widać fragment gmachu byłego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, a z lewej, na rusztowaniu, reklamę przedsiębiorstwa inżynieryjno-budowlanego, które swą siedzibę miało na Saskiej Kępie. U góry widać przewody trakcyjne, z których trolejbusy pobierały prąd do swoich silników.
Fotografię można zobaczyć tu: https://h7.cl/1gYFJ
Subskrybenci serwisu PAP mogą pobrać tę fotografię bezpłatnie do zilustrowania tego tekstu.
W 1948 r. oznaczenia literowe trolejbusów zmieniono na cyfrowe, zaczynające się od liczby 50. Fakt ten wykorzystał Stefan Wiechecki „Wiech”, wprowadzając w swoich felietonach pojęcie „wieku trolejbusowego”. „Kilka lat po zakończeniu II wojny światowej zmieniono oznaczenia kursujących wówczas w Warszawie linii trolejbusowych i zarezerwowano dla nich zapisy cyfrowe od 50 do 99. »Wiek trolejbusowy« to właśnie barwne, żartobliwe, a przy tym eufemistyczne określenie wieku osób dojrzałych i »mocno dojrzałych«, czyli po pięćdziesiątce” – napisano na stronie Narodowego Centrum Kultury.
Tory przez gruzy. Z Wiatracznej na Kawęczyńską – pierwszy tramwaj wolnej Warszawy ruszył 20 czerwca 1945 r.
Przez kolejne lata sieć trolejbusową w Warszawie systematycznie rozwijano, uruchamiano nowe linie i modernizowano tabor. Miejsce wysłużonych wozów radzieckich zajmowały kolejno Vetry i Skody 7Tr, 8Tr i 9Tr. Szczyt rozwoju sieci trolejbusowej przypadł na 1962 r., kiedy to po ulicach stolicy kursowało 127 trolejbusów na 10 liniach. Warszawskie trolejbusy w ruchu można zobaczyć w wielu filmach fabularnych i dokumentalnych z lat 50. i 60.
W połowie lat 60., po rozpoczęciu w Polsce licencyjnej produkcji autobusów Jelcz RTO (tzw. ogórków), w wielu polskich miastach zaczęto odchodzić od trakcji elektrycznej na rzecz spalinowej. Trend ten nie ominął Warszawy. Koniec lat 60. to początek eliminacji trolejbusów ze stołecznej komunikacji miejskiej. Ostatnia linia nr 52 (łącząca ulicę Chełmską z Placem Zawiszy) zakończyła kursowanie w lipcu 1973 r. Nie był to jednak koniec historii tych pojazdów w Warszawie.
„Konsekwencje nie do końca przemyślanej decyzji przyszło odczuć pasażerom kilka lat później, w czasie kryzysu paliwowego lat 70. Ponownie zaczęto wtedy dostrzegać zalety komunikacji trolejbusowej i rozważać przywrócenie zlikwidowanych trakcji” – napisano na stronie Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej w Warszawie.
W 1978 r. rozpoczęto budowę linii trolejbusowej Warszawa – Piaseczno, z Dworca Południowego (obecnie przystanek Metro Wilanowska) wzdłuż ulicy Puławskiej do Piaseczna. Pierwsze trolejbusy ruszyły na tę trasę w marcu 1983 r. Ta ostatnia trolejbusowa linia w Warszawie działała do sierpnia 1995 r. „Początkowo obsługę linii 51 zapewniały radzieckie pojazdy ZIU-9B, okresowo wspomagane przez prototypowe Jelcze PR110T testowane przez Instytut Elektrotechniki z Międzylesia. Trwałość radzieckich trolejbusów pozostawiała wiele do życzenia. Po kilku latach zdecydowano się zmodernizować wyeksploatowaną flotę »Ziutków«” – napisano na stronie Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej w Warszawie. „W latach 1989-1991 dostarczono łącznie 20 nowych trolejbusów Jelcz PR110E. W 1992 r. dołączyło do nich 11 trolejbusów Saurer 4TIILM wraz z ośmioma przyczepami Moser APE4/80 podarowanymi Warszawie przez szwajcarskie miasto St. Gallen. Taki zastrzyk nowego taboru pozwolił na ostateczne wycofanie wszystkich ZIU-9” – napisano dalej.
Pierwszy na świecie trolejbus przejechał wiosną 1892 r. ulicami Berlina. W Polsce po raz pierwszy użyto ich w komunikacji miejskiej w Poznaniu w 1930 r. Po II wojnie światowej trolejbusy można było spotkać na ulicach wielu polskich miast. Obecnie w Polsce takie pojazdy wożą pasażerów w trzech miastach: Gdyni, Lublinie i Tychach.
Archiwum fotograficzne Polskiej Agencji Prasowej liczy kilkadziesiąt milionów zdjęć i wciąż wzbogaca się o nowe kolekcje. Jej zasoby sięgają lat 20. XX wieku. Stanowi ważną część dziedzictwa narodowego. Zatrzymane w kadrach obrazy rejestrują każdy aspekt życia społecznego, politycznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego na przestrzeni ostatnich 100 lat.
Profesjonalna digitalizacja zasobów fotograficznych PAP umożliwia szeroki do nich dostęp przez stronę PAP (https://fotobaza.pap.pl/). Nad prawidłową identyfikacją oraz szczegółowym opisem zdjęć pracuje zespół specjalistów, przeglądając materiały źródłowe w czytelniach i archiwach. Klienci są na bieżąco informowani o nowych zdjęciach w Bazie Fotograficznej PAP.
Zainteresowała cię ta historia? Zapisz się na newsletter PAP Fotobox (https://rejestracja.pap.com.pl/fotobox) i co miesiąc odkrywaj m.in. archiwalne kadry dotyczące postaci, miejsc i wydarzeń.
Tomasz Szczerbicki (PAP)
szt/ miś/
