Jersey City, USA, 17.09.2023. Pomnik Katyński w Jersey City. Fot. PAP/Andrzej Lange
Komitet Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych zorganizował w niedzielę pod monumentem dłuta Andrzeja Pityńskiego w Jersey City okolicznościową uroczystość patriotyczną. Wśród zaproszonych gości był m.in. burmistrz miasta James Solomon.
Społeczność polsko-amerykańska zgromadziła się pod pomnikiem, aby uczcić 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej, 87. rocznicę agresji Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 roku, a także 25. rocznicę zamachów terrorystycznych na World Trade Center.
„Pomniki milczą, ale uczą przez wieki” – takie hasło przyświecało organizatorom. Weterani, w tym 103-letni Fryderyk Damond, harcerze, młodzież szkół polonijnych, przedstawiciele rodzin katyńskich, duchowieństwa oraz organizacji polsko-amerykańskich wysłuchali okolicznościowych przemówień.
Burmistrz Jersey City James Solomon podkreślił istotną rolę społeczności polsko-amerykańskiej dla miasta i oddał hołd ofiarom wojny. Wskazał też na znaczenie Pomnika Katyńskiego, określając go jako ważne miejsce na mapie Jersey City.
Wicekonsul RP Wiktor Cichocki zwrócił uwagę na potrzebę zachowania pamięci o rocznicach wybuchu II wojny światowej i sowieckiej agresji na Polskę. Przypomniał o zbrodni katyńskiej i konieczności oddawania hołdu jej ofiarom.
Komendant naczelny Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce Tadeusz Antoniak, zaapelował z kolei przede wszystkim do młodego pokolenia Polonii, aby pamiętało o przemilczanych przez dziesięciolecia wydarzeniach z 17 września 1939 roku.
Przypomniał, że jego pokolenia nie uczono o napaści Związku Sowieckiego na Polskę ani o tym, że Moskwa była w początkowym okresie wojny sojusznikiem hitlerowskich Niemiec. Nawiązał do ofiar katastrofy smoleńskiej, w tym prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, którzy zginęli kiedy 2010 roku udawali się na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej.
Kontekst historyczny związany z obchodzonymi rocznicami przywołała w swym wystąpieniu prezes Komitetu Ochrony Pomnika Katyńskiego i Obiektów Historycznych Bogusława Huang. Współorganizatorką uroczystości była wiceszefowa centrali polonijnych szkół dokształcających Agnieszka Kasprzak.
Polonia wraz z władzami miasta planuje odsłonięcie tablicy poświęconej zmarłemu radnemu miejskiemu Jersey City Michaelowi Yunowi. Znacząco wspierał on wysiłki Polaków w batalii o utrzymanie zagrożonego Pomnika Katyńskiego w prestiżowej lokalizacji na nabrzeżu Jersey City, naprzeciwko World Trade Center znajdującego się po drugiej stronie rzeki Hudson.
Program niedzielnej uroczystości wypełniły m.in. modlitwa za ofiary, apel poległych, patriotyczne występy artystyczne młodzieży szkolnej oraz złożenie kwiatów.
Z Nowego Jorku Andrzej Dobrowolski (PAP)
