Uroczystość na cmentarzu Junikowo. Fot. poznan.pl
Prochy ośmiu powstańców wielkopolskich złożono w piątek (13 lutego) w kolumbarium kwatery powstańczej na poznańskim cmentarzu junikowskim. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz regionalnych i samorządowych, wojsko, harcerze i dalecy krewni powstańców.
Do kolumbarium powstańców wielkopolskich przeniesione zostały szczątki ośmiu bohaterów, spoczywających dotychczas w zaniedbanych mogiłach. To Walenty Bartkowiak, Władysław Bączyk wraz z siostrą Franciszką Bączyk, Stanisław Bulczyński wraz z żoną Heleną Bulczyńską, Piotr Cebulski, Piotr Czerniak wraz z żoną Jadwigą Czerniak, Antoni Golon, Józef Kasprzak oraz Józef Włoszak. Ich szczątki zostały wcześniej ekshumowane z zapomnianych grobów, a następnie spopielone i umieszczone w specjalnie przygotowanych urnach.
Wojskową oprawę uroczystości zapewniła kompania honorowa wystawiona przez Garnizon Poznań oraz rkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych. Przybyli także m.in. harcerze, uczniowie ze sztandarami oraz dalecy krewni powstańców. W trakcie uroczystości odczytane zostały biogramy powstańców.
Sekretarz Miasta Poznania Stanisław Tamm podkreślił w trakcie uroczystości, że „powstanie wielkopolskie to niezwykle ważne wydarzenie w historii Poznania, Wielkopolski i Polski”.
- Niezwykle ważne jest, byśmy pamiętali o przebiegu tego powstania, przyczynach, które spowodowały jego sukces, ale również, żebyśmy tę wiedzę potrafili wykorzystywać w naszej codziennej działalności na rzecz mieszkańców Wielkopolski – powiedział.
Dodał, że szczególnym zadaniem jest także ocalenie od zapomnienia bohaterów powstania wielkopolskiego.
Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Poznaniu Wojciech Chałupka podkreślił, że osoby, których prochy zostały złożone w kolumbarium to bohaterowie, którzy „stanęli zimą na przełomie roku 1918 i 1919 do walki z pruskim zaborcą. Do walki o to, aby ich ojczyzna stała się na powrót częścią Polski. By w szkołach nauczanie odbywało się po polsku. By być pełnoprawnym obywatelem we własnym kraju. Stanęli do walki z Niemcami, a ich szlak bojowy zakończył się w większości dopiero po bitwie warszawskiej, po zbrojnym ustaleniu granic odradzającej się ojczyzny”.
- Ta walka i to wielkie zwycięstwo było możliwe dzięki jedności i solidarności Wielkopolan, którzy 27 grudnia 1918 roku postanowili wspólnie walczyć o swoje prawa i wolności. Na nas, ich potomnych, spoczywa obowiązek zachowania w pamięci bohaterstwa, trudu i poświęcenia powstańców oraz przekazanie tej tradycji dalej dzieciom i młodzieży w sztafecie pokoleń – zaznaczył.
Dodał, że piątkowa uroczystość to oddanie bohaterom należnej im czci, podziękowanie za ich poświęcenie, odwagę i za ich miłość do Polski.
- Niech pamięć o nich będzie dla nas inspiracją do (tworzenia) silnej Polski opartej na wartościach, których też oni poszukiwali; wartościach wolności, demokracji i solidarności – podkreślił Chałupka.
Prochy bohaterów do kolumbarium powstańców wielkopolskich przeniesiono z inicjatywy Prezydenta Miasta Poznania, Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/1919, Cyfrowego Lapidarium Poznania, Stowarzyszenia Odra-Niemen, oraz Instytutu Pamięci Narodowej.
Ekshumacje i uroczystość zostały sfinansowane ze środków Urzędu Miasta Poznania oraz Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu, zaś wsparcia organizacyjnego udzieliła strona społeczna.
Jak przypomniał IPN w Poznaniu, groby powstańców wielkopolskich zlokalizowane są na terenie całej historycznej Wielkopolski, ale i poza nią. Najwięcej zidentyfikowano ich w Poznaniu – na samych tylko cmentarzach komunalnych spoczęło ponad 3,5 tysiąca weteranów. Wiele z tych mogił nie ma już dziś swoich dysponentów, gdyż weterani powstania odeszli bezpotomnie lub ich rodziny rozjechały się po świecie. IPN wskazał, że dostrzegając ten problem, zgłaszany przede wszystkim przez zaangażowanych społeczników, w 2022 r. Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu podpisał z Miastem Poznań porozumienie dotyczące ratowania zapomnianych mogił.
IPN podał, że w 2024 r. po raz pierwszy razem z wielkopolskim oddziałem Stowarzyszenia Odra-Niemen, Cyfrowym Lapidarium Poznania (panem Pawłem Skrzypalikiem) oraz Towarzystwem Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 udało się doprowadzić do wytypowania sześciu zaniedbanych nagrobków, a następnie ekshumowania doczesnych szczątków bohaterów oraz ich krewnych. Teraz, dwa lata później odbył się drugi uroczysty pochówek.
Powstanie wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu. W pierwszym okresie walk, do końca roku, Polakom udało się zdobyć większą część miasta. Ostatecznie zostało ono wyzwolone 6 stycznia 1919 r., kiedy przejęto lotnisko. Do połowy stycznia wyzwolono też większą część regionu. Zdobycze powstańców potwierdził rozejm w Trewirze, podpisany przez Niemcy i państwa ententy 16 lutego 1919 r. W myśl jego ustaleń, front wielkopolski został uznany za front walki państw sprzymierzonych. Ostateczne zwycięstwo przypieczętował podpisany 28 czerwca 1919 r. traktat wersalski, w którego wyniku do Polski powróciła prawie cała Wielkopolska.(PAP)
ajw/ dki/
