Rozbiórka budynku dworcowego od strony ulicy Piłsudskiego w czerwcu 2025 r. Fot. Kamil Czaiński, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>, via Wikimedia Commons
Terkocące tablice z rozbieranego gmachu dworca w Częstochowie, jedne z ostatnich, jakie jeszcze funkcjonują na PKP, przekazano do muzeów kolejnictwa w Skierniewicach i Częstochowie. Są unikatowe, podobną tablicę ma w swej kolekcji MoMa w Nowym Jorku.
Główny gmach dworca w Częstochowie jest w trakcie rozbiórki, zastąpi go mniejszy. Budynek wyłączono z użytkowania 9 kwietnia, zaraz potem zdemontowano tablice klapkowe pokazujące odjazdy i przyjazdy pociągów.
- Przekazaliśmy je na rzecz Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei w Skierniewicach oraz Towarzystwa Przyjaciół Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Częstochowie na cele muzealne - poinformowała PAP Małgorzata Juraczko, specjalista ds. komunikacji w spółce PKP Telkol, do której należały urządzenia.
Terkoczące tablice klapkowe, inaczej paletowe, przez kilka dekad były charakterystyczne dla dużych i średnich dworców. Nazywane są potocznie pragotronami, gdyż pierwsze z tych urządzeń PKP kupowało w latach PRL-u w zakładach w Pradze. Potem produkowały je również Kolejowe Zakłady Łączności w Bydgoszczy.
- Po przeprowadzonych przez PKP SA modernizacjach dworców wiele z tego typu tablic jest przekazywanych, na prośbę stowarzyszeń działających na rzecz zachowania wartości historycznych związanych z kolejnictwem, jako element dziedzictwa kulturowego - powiedziała Małgorzata Juraczko.
Tablice z Częstochowy są w Polsce unikatowe. Wyprodukowała je renomowana włoska firma Solari di Udine i niemal identyczne urządzenie jak z holu głównego - i też z 1996 r. - znajduje się w zbiorach Museum od Moder Art w Nowym Jorku. MoMa nabyło je w 2004 r., gdy na lotnisku w Mediolanie wymieniano system informacyjny. Tablica w Nowym Jorku jest sprawna, a wśród linii lotniczych umieszczonych na klapkach, znajduje się także PLL LOT.
Główna tablica z dworca PKP w Częstochowie trafiła do muzeum kolejnictwa w Skierniewicach, które posiada także jeden ze starszych egzemplarzy czechosłowackich pragotronów, sterowany jeszcze kartami perforowanymi, a nie cyfrowo.
Dwie mniejsze tablice paletowe z odjazdami i przyjazdami - znad wejścia do nadziemnego pasażu - otrzymało Muzeum Historii Kolei w Częstochowie.
- Mamy już pragotron peronowy z peronu dworca Częstochowa Stradom, jest sprawny. Włoskie tablice z dworca głównego też uruchomimy, gdy dostaniemy do nich sterownik - powiedział PAP Fryderyk Kątny, prezes Towarzystwa Przyjaciół Kolei Warszawsko–Wiedeńskiej, które prowadzi muzeum.
Sterownik potrzebny jest jeszcze Polskim Liniom Kolejowym SA, które odpowiadają za informację peronową na stacjach, do obsługi ostatniej tablicy klapkowej w Częstochowie, umieszczonej przy zejściu do tunelu.
- Obecnie tablice paletowe na terenie zarządzanym przez PLK funkcjonują już tylko na stacjach: Kielce Główne, Koluszki, Gniezno, Bielsko-Biała Główna, Wrocław Nadodrze, Warszawa Śródmieście - poinformował PAP Piotr Hamarnik z zespołu prasowego PLK SA.
Dodał, że ostatnia tablica w Częstochowie, a także ostatnia w Sosnowcu, zostaną wkrótce zdemontowane po zainstalowaniu na peronach kompletu nowych urządzeń informacji pasażerskiej. Również na stacji Warszawa Śródmieście planowana jest wymiana na wyświetlacze.
Piotr Hamarnik poinformował, że w ostatnim czasie PKP PLK zdemontowała tablice paletowe na stacjach Brzeg, Leszno i Lublin Główny. Na tej ostatniej pozostała jeszcze tablica klapkowa w hallu głównym, jest ona w gestii PKP SA.
Inwestycja dworcowa w Częstochowie zaczęła się w maju 2025 r. Zakłada m.in. rozbiórkę postmodernistycznego gmachu głównego i zastąpienie go mniejszym, pełniącym także funkcję terminala autobusowego. Decyzję o zburzeniu wzniesionego w 1996 r. gmachu PKP SA tłumaczyło przeskalowaniem obiektu - zaprojektowanym pod kątem dynamicznego wzrostu liczby pielgrzymów przybywających koleją, co nie nastąpiło - i zbyt dużymi kosztami utrzymania. (PAP)
th/ dki/
