Warszawa, 29.10.2025 r. Katakumby na Starych Powązkach, części Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie. Fot. PAP/Darek Delmanowicz
Trwają prace konserwatorskie w zabytkowych katakumbach na Cmentarzu Powązkowskim. Ich celem jest zabezpieczenie historycznej budowli, zahamowanie procesów degradacji oraz zachowanie wyjątkowych wartości architektonicznych, historycznych i artystycznych - przekazał stołeczny konserwator zabytków.
Prace prowadzi Fundacja Stare Powązki a wspiera je blisko półmilionową dotacją ratusz.
Klasycystyczne katakumby to oryginalna koncepcja Cmentarza Powązkowskiego zaprojektowanego w 1792 roku przez Dominika Merliniego. „Zadaszony rząd nisz grobowych, wmurowanych na kilku kondygnacjach, był czterokrotnie przedłużany, stając się w XIX wieku jednym z największych tego typu obiektów na europejskich cmentarzach” - przekazał stołeczny konserwator.
Podczas II wojny światowej zawaliła się część katakumb i spłonął dach. W latach 1948-1970 przeprowadzono szereg remontów katakumb, jednak nie były one dokładne i dlatego ich obecny stan techniczny był zły, co zagrażało stabilności budowli.
W 2023 roku Fundacja Stare Powązki rozpoczęła prace projektowe i konserwatorskie, które mają na celu zabezpieczenie katakumb. W tym samym roku wyremontowano elewację południową i ceramiczną posadzkę katakumb.
„Obecnie, dzięki miejskiej dotacji w wysokości blisko 500 tys. zł, trwają prace konserwatorskie stropu podcienia. Jednak ze względu na wysokie koszty podzielono je na dwa etapy. W tym roku zostanie wyremontowana połowa sufitu podcienia. Już usunięto zniszczone tynki cementowo-wapienne z sufitów i elementów konstrukcyjnych. Po oczyszczeniu, zaimpregnowaniu oraz neutralizacji soli występujących w murach, stropy zostaną odtworzone zgodnie z historycznym podziałem kasetonowym. Dalsze prace planowane są w kolejnych latach” - zaznaczył stołeczny konserwator.
Powązkowskie katakumby to budowla naziemna, w przeciwieństwie do znanych z Rzymu czy Paryża poziemnych korytarzy. W obu przypadkach ciała zmarłych chowano w niszach i zamurowywano zasłaniając otwór tablicą z inskrypcją. W powązkowskich katakumbach pochowany jest sam ich twórca – Dominik Merlini.
Stare Powązki znajdują się na terenie dzielnicy Wola pomiędzy ulicami: Okopową, Powązkowską, Tatarską oraz Ostroroga. Powierzchni cmentarza to 43 hektary. Cały teren cmentarza jest objęty ścisłą ochroną konserwatorską.
Cmentarz Powązkowski powstał dzięki Melchiorowi Szymanowskiemu, który w 1750 r. ofiarował 2,4 ha gruntu z przeznaczeniem na cmentarz katolicki. Pierwszym pochowanym na Powązkach był ksiądz Wincenty Bartłomiej Skrzetuski, którego pogrzeb odbył się w 1791 r. Na cmentarzu pochowano wielu wybitnych Polaków, m.in. Władysława Reymonta, Leopolda Staffa, Marię Dąbrowską, Stanisława Moniuszkę, Henryka Wieniawskiego i Jana Kiepurę.(PAP)
