Europa i świat po 1989 roku

15.12.2019

30-lecie pisma „Znad Wilii” wspierającego niepodległość Litwy

Widok z Góry Trzykrzyskiej na Wilno. 2019 r. Fot. PAP/V. Doveiko Widok z Góry Trzykrzyskiej na Wilno. 2019 r. Fot. PAP/V. Doveiko

Wileńskie pismo „Znad Wilii”, jedno z pierwszych prywatnych wydawnictw w byłym Związku Radzieckim, obchodzi 30-lecie. Ideą jego powstania było pokazanie, że Polacy na Litwie popierają niepodległość kraju i chcą budować mosty między Polakami i Litwinami.

„Przed 30 laty chcieliśmy pokazać na Litwie, ale też w Polsce i na świecie, że Polacy tu mieszkający popierają niepodległość litewską i na bazie tej niepodległości chcą budować swoją przyszłość” - powiedział PAP redaktor naczelny "Znad Wilii" Romuald Mieczkowski podczas sobotniej uroczystości z okazji 30-lecie pisma.

Początkowo dwutygodnik "Znad Wilii" miał charakter polityczny, słowem i czynem pokazywał, że odradzająca się Litwa może liczyć na Polaków. Od 2000 roku jest to już kwartalnik społeczno-kulturalny formatu dawnej paryskiej „Kultury”, 160 stron bogato ilustrowanych i ciągle redagowanych przez Mieczkowskiego.

CZYTAJ TAKŻE

„Piszemy z myślą o ludziach wykształconych, którzy nie tylko zadają pytania, ale też szukają odpowiedzi” - mówi redaktor. Podkreśla, że „od 30 lat zadaniem pisma jest też budowanie zrozumienia pomiędzy Polakami i Litwinami oraz pogłębianie relacji między naszymi narodami”.

Od początku pismo miało poparcie takich autorytetów, jak Zbigniew Brzeziński, Jerzy Giedroyc, Jan Nowak-Jeziorański. Jego autorami byli m.in. znany litewski poeta, eseista Tomas Venclova, filozof Arvydas Juozaitis, eseista i scenarzysta Pranas Morkus.

Tytuł "Znad Wilii", który pochodzi od rzeki płynącej przez Wilno, według Mieczkowskiego - jego autora - „miał wskazywać na naszą geografię i miał być skromy”. „Przed 30 laty nie spodziewałem się jednak, że nazwa ta będzie tak żywotna” - mówi.

CZYTAJ TAKŻE

Kilka lat po ukazaniu się pierwszego numeru "Znad Wilii" w Wilnie powstała Polska Galeria Artystyczna "Znad Wilii", założono polską rozgłośnię radiową Znad Wilii, od 26 lat w Wilnie organizowane są międzynarodowe spotkania poetyckie „Maj nad Wilią”. Na bazie gazety zrodziło się Studio Dokumentalistyki Filmowej, jest też biblioteka i wydawnictwo.

Mieczkowski z satysfakcją przyznaje, że „nazwa Znad Wilii jest dzisiaj rozpoznawalna w kraju i za granicą”. Podkreśla, że „wszystkie podmioty noszące ją mają wspólną cechę – swoją polskość postrzegają w kontekście otwarcia się na Litwinów, przedstawicieli innych narodowości”. „Bliskie są nam wartości Wielkiego Księstwa Litewskiego” - zaznacza Mieczkowski.

Pierwszy numer "Znad Wilii" ukazał się w grudniu 1989 roku. Inicjatorem wydawania nowej polskojęzycznej gazety w Wilnie był adwokat Czesław Okińczyc, sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy z 1990 roku.

Z Wilna Aleksandra Akińczo (PAP)

aki/ ndz/ kar/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL