Inne

14.03.2016 aktualizacja 14.03.2017

25. rocznica śmierci muzealnika prof. Stanisława Lorentza

Prof. Stanisław Lorentz. Fot. PAP/CAF/E. Uchymiak Prof. Stanisław Lorentz. Fot. PAP/CAF/E. Uchymiak

Inicjator akcji ratowania zabytków podczas II wojny i orędownik odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie - we wtorek mija 25. rocznica śmierci prof. Stanisława Lorentza.

Prof. Stanisław Lorentz urodził się 28 kwietnia 1899 roku w Radomiu w rodzinie protestanckiej. Jego rodzice Karol Ludwik i Maria byli nauczycielami. Ukończył stołeczne Gimnazjum im. Górskiego, później w latach 1917-22 studiował historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie jego nauczycielami byli m.in. prof. Władysław Tatarkiewicz i prof. Zygmunt Batowski. W 1924 roku obronił doktorat poświęcony twórczości Efraima Szregera.

Przez większość życia był związany z Warszawą, z wyjątkiem krótkiego okresu (1929-35), kiedy piastował stanowisko Konserwatora Wojewódzkiego w Wilnie. Przez pewien czas wykładał również na Uniwersytecie Wileńskim. W 1936 roku został dyrektorem Muzeum Narodowego w Warszawie, funkcję tę sprawował z przerwą podczas II wojny światowej do 1982 roku, kiedy odwołano go za wspieranie Solidarności. Od 1990 do 1991 roku piastował godność dyrektora honorowego placówki.

Podczas okupacji z inicjatywy prof. Lorentza prowadzono akcję ratowania zabytków i dzieł sztuki. Udało się wówczas wynieść i ukryć przed Niemcami najcenniejszą część wyposażenia Zamku Królewskiego. Po zakończeniu wojny przez wiele lat aktywnie wspierał ideę odbudowy Zamku Królewskiego. W latach 1945–51 kierował Dyrekcją Muzeów i Ochrony Zabytków. To dzięki jego wysiłkom w 1971 roku powstał Komitet Obywatelski Odbudowy Zamku Królewskiego, który koordynował odbudowę gmachu.

Prof. Lorentz był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk. Pracował jako ekspert UNESCO do spraw ratowania zabytków. Należał także do grona współzałożycieli Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Od roku 1937 był związany z wileńskim Klubem Demokratycznym oraz Stronnictwem Demokratycznym, z którego ramienia w latach 1965-69 piastował mandat poselski.

Od 1947 roku prof. Lorentz był wykładowcą i profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Do grona jego wychowanków należą m.in. znawcy architektury i plastyki doby klasycyzmu: Tadeusz Stefan Jaroszewski, Jerzy Baranowski, Bożenna Majewska-Maszkowska, Marek Kwiatkowski (były wieloletni dyrektor Łazienek Królewskich) i Andrzej Rottermund (dyrektor Zamku Królewskiego Warszawie).

Stanisław Lorentz jest autorem licznych książek i artykułów poświęconych m.in. sztuce i kulturze polskiego Oświecenia, zwłaszcza poruszających tematykę związaną z Warszawą – monografii Pałacu Prymasowskiego oraz rezydencji w Natolinie i Jabłonnej czy monografii architekta Efraima Szregera. Badał także mecenat króla Stanisława Augusta, prymasa Michała Poniatowskiego, Stanisława Kostki Potockiego, Heleny z Przeździeckich Radziwiłłowej, Czartoryskich i Zamoyskich. Wspólnie z Janem Kottem przygotował monumentalną antologię "Warszawa w wieku Oświecenia".

Prof. Stanisław Lorentz zmarł 15 marca 1991 roku w Warszawie. Spoczął na cmentarzu ewangelicko-augsburskim.

Jego postać została upamiętniona tablicą na Bramie Zygmuntowskiej Zamku Królewskiego. Jego imię nosi także dziedziniec w Muzeum Narodowym oraz aleja biegnąca na tyłach placówki. (PAP)

akn/ mlu/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL