Kultura i sztuka po 1989 roku

31.10.2015 aktualizacja 18.07.2016

SKOZK od lat ratuje krakowskie nekropolie

Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Fot. PAP/S. Rozpędzik Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Fot. PAP/S. Rozpędzik

Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK) od lat za jeden z priorytetów stawia sobie ratowanie miejskich nekropolii różnych wyznań. Tylko od 2007 r. przeznaczył prawie 5 mln zł na konserwację ok. tysiąca kaplic, grobowców, nagrobków i macew.

„Remont obiektów cmentarnych służy przywracaniu pamięci o przodkach, o tych, którzy przyczynili się do rozwoju miasta. Dofinansowujemy obiekty o znaczeniu historycznym, artystycznym i architektonicznym, na cmentarzach katolickich i żydowskich” – powiedziała PAP prof. Maria Dzielska ze SKOZK.

O wysokości dotacji na odnowę danego grobowca decyduje głównie stopień trudności jego rewaloryzacji. Wśród konserwowanych zabytków często są takie, o których nikt nie pamięta. To nie tylko grobowce uczonych, artystów, filantropów, bohaterów wojennych, ale i zwykłych mieszczan, kupców, rzemieślników.

Jak oceniła profesor, jeszcze olbrzymia ilość obiektów wymaga remontu. Szczególnie wiele niszczejących zabytków jest na cmentarzu Rakowickim i żydowskim Remuh – tam macewy zostały odkryte i odkopane dopiero po II wojnie światowej.

Kończą się prace konserwacyjne na Starym Cmentarzu Podgórskim, założonym pod koniec XVIII w., a zamkniętym w 1900 r. „Na tej nekropolii odnowiliśmy już prawie wszystkie obiekty i uważamy to za wielki sukces” – powiedziała Maria Dzielska ze SKOZK. Dofinansowanie SKOZK na remont zabytków Starego Cmentarza Podgórskiego wyniósł 650 tys.

Kończą się prace konserwacyjne na Starym Cmentarzu Podgórskim, założonym pod koniec XVIII w., a zamkniętym w 1900 r. „Na tej nekropolii odnowiliśmy już prawie wszystkie obiekty i uważamy to za wielki sukces” – powiedziała profesor. Dofinansowanie SKOZK na remont zabytków Starego Cmentarza Podgórskiego wyniósł 650 tys. Na tej nekropolii pochowani są obywatele Podgórza, m.in. Józef Teodor Lubicz Serkowski, działacz patriotyczny w latach 1846-48.

Najwięcej środków z Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa SKOZK przeznacza na remont obiektów na cmentarzu Rakowickim. W ciągu ostatnich ośmiu lat zostało tam odnowionych 100 nagrobków, grobowców, pomników nagrobnych i kaplic cmentarnych, które SKOZK dofinansował w kwocie ponad 2,3 mln zł.

Na najbardziej znanej krakowskiej nekropolii blask odzyskały cenne grobowce i pomniki. Wśród nich jest grobowiec ułanów poległych na ulicach Krakowa 6 listopada 1923 r., księży greckokatolickich z diecezji chełmskiej: Grzegorza i Józefa Terlikiewiczów, malarza Edwarda Domaniewskiego czy pomnik na grobowcu dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej Adolfa Mułkowskiego. Wśród ważniejszych realizacji na tym cmentarzu są też konserwacje grobowca rodziny Starowieyskich, w którym spoczywają m.in. rodzice błogosławionego Stanisława Kostki Starowieyskiego i płk. Henryka Reymana - uczestnika dwóch wojen światowych, legendarnego piłkarza Wisły, którego imię nosi stadion miejski. Remontu doczekała się również kwatera poległych w czasie I wojny światowej, tzw. Kwatera Legionowa.

Obecnie najważniejszym dofinansowanym przez SKOZK obiektem, przy którym wciąż trwają prace, jest kaplica grobowa Marceliny Czartoryskiej - pianistki, która opiekowała się Fryderykiem Chopinem podczas jego ostatniej choroby i była obecna przy nim w chwili śmierci. Czartoryska zasłynęła też jako działaczka charytatywna. Była współtwórczynią szpitala im. św. Ludwika dla dzieci oraz kolonii w Rabce-Zdroju.

Według szacunków Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, który co roku wspierany przez artystów, polityków i samorządowców organizuje zbiórkę pieniędzy na odnowę zabytkowych nagrobków, konserwacji wymaga mniej więcej połowa z kilkunastu tysięcy grobowców na Rakowicach.

Wysokość dofinansowania prac remontowych na cmentarzach żydowskich, na których pochowani są członkowie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, wyniósł w ostatnich ośmiu latach blisko 2 mln zł - prawie 1,6 mln zł powędrowało na odnowienie 659 macew na XIX-wiecznym cmentarzu żydowskim, tzw. Nowym, z kolei odnowienie 192 macew na założonym w XVI w. cmentarzu Remuh SKOZK dofinansował w kwocie ponad 300 tys. zł. (PAP)

bko/ agz/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL