Polska po 1989 roku

21.02.2019

Stowarzyszenie Synagoga Płocka planuje odnowienie cmentarza żydowskiego

Stowarzyszenie Synagoga Płocka, dzięki któremu kilka lat temu wyremontowano tamtejszą zabytkową bożnicę, gdzie powstało następnie Muzeum Żydów Mazowieckich, planuje obecnie odnowienie cmentarza żydowskiego, który istnieje od połowy XIX wieku. W czwartek na nekropolii tej odbyła się uroczystość upamiętniająca ofiary Holokaustu w 78. rocznicę likwidacji przez Niemców płockiego getta.

„Cmentarz żydowski w Płocku znajduje się w bardzo złym stanie i niemal każdy element, pomnik, płyty, ogrodzenie, wymaga remontu. Chcemy uratować tę jedyną obecnie żydowską nekropolię w mieście przed postępującą degradacją i przeprowadzić gruntowny remont” - powiedział PAP Roman Góralski, wiceprezes Stowarzyszenia Synagoga Płocka, które jest organizacją społeczną, powołaną przez mieszkańców miasta.

Jak zaznaczył Góralski, termin rozpoczęcia prac związanych z odnowieniem płockiego cmentarza żydowskiego oraz ich harmonogram zależą od środków, które uda się zgromadzić podczas zbiórki publicznej.

Cmentarz żydowski w Płocku, położony przy ul. Mickiewicza, powstał w 1845 r. Większość ze znajdujących się tam nagrobków została zniszczona przez Niemców w czasie II wojny światowej - obecnie jest ich kilkanaście, w tym także z okresu po 1945 r. W 1949 r. na cmentarzu wzniesiono pomnik poświęcony ofiarom Holokaustu. Pierwotnie widniał na nim napis w języku hebrajskim: „Po Nich ja płaczę”.

Podczas czwartkowych uroczystości na cmentarzu żydowskim, upamiętniających 78. rocznicę likwidacji przez Niemców płockiego getta, przedstawiciele tamtejszego Urzędu Miasta oraz Muzeum Mazowieckiego i Muzeum Żydów Mazowieckich, a także uczniowie pobliskiej Szkoły Podstawowej nr 11, którzy opiekują się nekropolią, złożyli przed pomnikiem kwiaty i zapalili znicze.

Dyrektor płockiego Muzeum Mazowieckiego Leonard Sobieraj podkreślił, że rocznica likwidacji przez Niemców tamtejszego getta to ważna i zarazem tragiczna data w historii miasta. „Wtedy przestała istnieć grupa naszych sąsiadów, którzy żyli obok nas przez kilkaset lat” - zaznaczył. Dodał, iż pamięć o historii płockich Żydów powinna być pielęgnowana i pokazywana światu. „Oddajmy hołd Żydom, którzy mieszkali tutaj, w Płocku, i niestety do Płocka już nie wrócili” – powiedział Sobieraj w trakcie uroczystości.

Płoccy Żydzi stanowili jedną z najstarszych społeczności żydowskich na ziemiach polskich. Tuż przed wybuchem II wojny światowej przygotowywali się do obchodów 700-lecia osiedlenia się w tym mieście. Przed 1939 r. mieszkało tam ok. 9 tys. osób pochodzenia żydowskiego - była to wówczas jedna trzecia mieszkańców miasta.

Niemcy utworzyli getto w Płocku, do którego przesiedlali również Żydów z okolicznych wsi i miasteczek, we wrześniu 1940 r. W lutym 1941 r. rozpoczęli jego likwidację, która trwała do 1 marca. Mieszkańcy getta, według szacunków ok. 11 tys. osób, zostali wywiezieni do niemieckich obozów zagłady. Holokaust przeżyło kilkuset płockich Żydów, którzy powrócili do rodzinnego miasta. Większość z nich wyemigrowała pod koniec lat 50., a następnie 60. XX wieku, głównie do Izraela i USA.

Z Płockiem związani byli m.in. Nahum Sokołow (1859-1936) - pisarz, sekretarz generalny Światowego Kongresu Syjonistycznego; Natan Korzeń (1895-1941) - malarz; Izaak Grunbaum (1879-1970) - polityk, poseł na Sejm II Rzeczpospolitej, po emigracji w 1932 r. sygnatariusz deklaracji z 1948 r. o utworzeniu państwa Izrael, a także Edward Flatau (1868-1932) - lekarz zaliczany do pionierów polskiej i światowej neurologii oraz Stefan Themerson (1910-1988) - prozaik, poeta, twórca koncepcji poezji semantycznej i autor awangardowych filmów.

W Płocku działa Muzeum Żydów Mazowieckich. Jego siedziba mieści się w zabytkowej Małej Synagodze, pochodzącej z początku XIX wieku. Została ona odrestaurowana w latach 2011-13 staraniem powołanego specjalnie w tym celu społecznego Stowarzyszenia Synagoga Płocka, które utworzyli mieszkańcy miasta. Skupia ono m.in. lokalnych społeczników, ludzi kultury i przedsiębiorców. Koszt inwestycji wyniósł ponad 8 mln zł, z czego ok. 7 mln zł pochodziło ze środków unijnych.

Odremontowana płocka synagoga jest jedną z nielicznych zachowanych na Mazowszu. Główną część ekspozycji muzealnej stanowi tam multimedialna prezentacja historii i kultury mazowieckich Żydów. Placówka, organizująca m.in. wystawy czasowe, koncerty i prelekcje oraz prowadząca działalność wydawniczą, funkcjonuje jako oddział płockiego Muzeum Mazowieckiego. (PAP)

mb/ mhr/
 

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL