Największe odkrycia archeologiczne XIX wieku w Muzeum w Gliwicach

Cykl czterech popularnonaukowych wykładów poświęconych fascynującym odkryciom archeologicznym w XIX wieku przygotowała archeolog Monikę Michnik.

Spotkania w Muzeum w Gliwicach mają być okazją do przypomnienia, jak to się stało, że w XIX wieku wiele osób zainteresowało się starożytnością.

To właśnie z XIX-wiecznej Europy w świat wyruszyli podróżnicy, poszukiwacze skarbów oraz naukowcy-amatorzy. Dla części z nich wystarczającą zachętą do takich działań była lektura starych tekstów. Wyprawom towarzyszył duch przygody, lecz - na co zaczęto zwracać uwagę dopiero ostatnio - niektórzy eksploratorzy dopuszczali się grabieży i niszczenia zabytków. Europejscy podróżnicy rzadko odnosili się z szacunkiem do dziedzictwa obcych kultur.

Cykl wykładów „Gorączka starożytności” w Muzeum w Gliwicach poświęcony będzie najgłośniejszym odkryciom archeologicznym XIX wieku – od egipskich piramid i grobowców faraonów, przez odczytanie zapomnianych hieroglifów, po poszukiwania mitycznych miast i odsłanianie rzymskich osad zasypanych przez Wezuwiusza.

Uczestnicy poznają zarówno kulisy wielkich sukcesów badaczy, jak i ciemniejsze strony epoki: rywalizację odkrywców, niszczenie stanowisk oraz wywożenie zabytków do europejskich muzeów.

Szczególne miejsce w trakcie wykładów w Muzeum w Gliwicach zajmie zjawisko egiptomanii, które ogarnęło XIX wieczną Europę i  wywarło ogromny wpływ na sztukę, architekturę, modę i obyczaje.

Kolejne spotkania poświęcone będą m.in. odkryciom w świecie greckim i rzymskim - od Myken i Troi aż po Pompeje i Herkulanum.

Jak obiecują organizatorzy poszczególne wykłady będą ilustrowane prezentacją multimedialną. W miarę możliwości zaprezentowane zostaną również wybrane eksponaty oraz wątki związane z muzeum i regionem, pokazujące, że europejska fascynacja starożytnością znalazła swoje odbicie także lokalnie.

Pierwszy wykład poświęcony będzie narodzinom Egiptomanii. Na przełomie XVIII i XIX wieku, m.in. za sprawą zbrojnej wyprawy Napoleona, starożytny Egipt z odległej, niemal mitycznej krainy zmienił się w jedno z najważniejszych źródeł inspiracji dla sztuki, nauki i wyobraźni epoki.

Moda na Egipt nie narodziła się jednak nagle w XIX wieku. Motywy egipskie były obecne już w starożytności, przenikając do kultury grecko-rzymskiej, a następnie – nieprzerwanie – do sztuki europejskiej. Wyprawa Napoleona Bonapartego do Egiptu w latach 1798–1801 stała się jednak momentem przełomowym, który nadał tej fascynacji nową skalę i intensywność.

W XIX i początkach XX wieku zainteresowanie Egiptem przeniknęło do codziennego życia. Powstał charakterystyczny styl à l’égyptienne, obecny w architekturze, wystroju wnętrz i sztuce użytkowej. Wznoszono budowle inspirowane świątyniami egipskimi, wykorzystywano motywy obelisków, pylonów i kolumn papirusowych. Egiptomania objęła także modę i obyczaje – popularne stały się podróże nad Nil, a europejskie muzea i kolekcjonerzy zaczęli intensywnie gromadzić zabytki. Nieodłącznym elementem tego procesu było jednak masowe wywożenie artefaktów oraz niszczenie stanowisk archeologicznych – zjawiska, które dziś skłaniają do refleksji nad ochroną dziedzictwa kulturowego.

Kolejny etap fascynacji przyniosło odkrycie grobowca Tutanchamona w 1922 roku, które wywołało nową falę zainteresowania starożytnym Egiptem, widoczną szczególnie w sztuce art déco.

Egiptomania pozostaje jednym z najciekawszych przykładów wpływu odkryć archeologicznych na kulturę i wyobraźnię, ukazując zarazem jej blaski i cienie. 

Spotkania zaplanowano w Zamku Piastowskim - oddziale Muzeum w Gliwicach. Pierwsze odbędzie się 25 marca (w środę) o godz. 17.

W trakcie drugiego spotkania (24 czerwca o godz. 17) mowa będzie o piramidach, grobowcach i kamieniu z Rosetty, tematem trzeciego (9 września o godz. 17) będą poszukiwania legendarnych miast - Troi i Myken, a na koniec cyklu (18 listopada o godz. 17) mowa będzie o Pompejach i Herkulanum. (PAP)

j/