Fot. muzeumkinematografii.pl
Jeszcze tylko do niedzieli w Muzeum Kinematografii w Łodzi można oglądać wystawę „Muminki: drzwi są zawsze otwarte”. W ramach kilkudniowego finisażu zaplanowano projekcje filmów, oprowadzania, wykład i inne wydarzenia inspirowane słynnymi postaciami i ich twórczynią Tove Jansson.
Przez blisko rok w łódzkim Muzeum Kinematografii prezentowana była wystawa osnuta wokół 80. rocznicy ukazania się pierwszej książki o Muminkach, animowanej serii wyprodukowanej przez łódzkie Studio Se-Ma-For w latach 1977–1982 i wizyty, jaką Tove Jansson złożyła w Łodzi w 1978 roku.
Finisaż ekspozycji rozpocznie się w czwartek o godz. 17 wykładem „Między przygodą a psychodramą, czyli dojrzewanie w Dolinie Muminków”, który wygłosi dr Łukasz Sommer - adiunkt w Katedrze Hungarystyki Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie od 2007 roku współtworzy kierunek fiński i kieruje Pracownią Fennistyki, a jako badacz literatury zajmuje się twórczością Tove Jansson.
Z myślą o młodych widzach w piątek pokazane zostaną filmy o Muminkach zrealizowane w latach 70. i 80. ubiegłego wieku w Studiu Małych Form Filmowych Se-Ma-For w Łodzi na podstawie scenariuszy stworzonych przez Marię Kossakowską i Lucjana Dembińskiego.
Zaplanowano oprowadzania po wystawie dla różnych grup wiekowych, warsztaty i pokazy animacji, m.in. filmów o Muminkach w reżyserii Veroniki Lassenius. Na bliższe poznanie autorki Muminków i jej różnorodnej twórczości pozwolą także projekcje filmów dokumentalnych - „Tove Jannson i Dziesięć Dziewic”, pokazującego historię budowy kościoła Teuva w Finlandii i obrazu Dziesięć Dziewic, namalowanego przez Tove Jansson oraz „Tove i Tooti w Europie”, przedstawiającego podróże po Europie pisarki Tove Jansson i graficzki Tuulikki Pietila, w latach 1972-1993.
Sobota i niedziela również wypełnione będą projekcjami animacji, oprowadzeniami po wystawie i warsztatami, których dokładny program można znaleźć na stronie Muzeum Kinematografii.
W sobotę prezentowany będzie film „Haru: Wyspa samotnych” (1998), który powstał na podstawie archiwalnego materiału filmowego nakręconego przez Tuulikki Pietila w latach 1970-1991, gdy wspólnie z Tove Jansson, na przestrzeni 20 lat, spędzały wakacje na wyspie Klovharu w Zatoce Fińskiej.
Również w sobotę odbędzie się projekcja filmu „Księga lata” (2024) w reż. Charliego McDowella. To ekranizacja powieści Tove Jansson wydanej w 1972 r., która po polsku ukazała się w latach 80. jako „Lato”. Opowieść pełna jest biograficznych odniesień do najbliższej rodziny pisarki. Autorem zdjęć nakręconych na archipelagach Kotka, Porvoo i Espoo w Zatoce Fińskiej jest Sturla Brandth Grovlen. Muzykę do obrazu napisała Hania Rani.
Ostatnim wydarzeniem finisażu będzie niedzielny pokaz biograficznego filmu „Tove” (2020). Produkcja w reżyserii Zaidy Bergroth była fińskim kandydatem do Oscara w 2021 roku.
Wystawa „Muminki: drzwi są zawsze otwarte” opowiada o tym, jak w Studiu Małych Form Filmowych Se-Ma-For w latach 1977-1982 powstawał serial animowany „Opowiadania Muminków”, ale też o obecności w polskiej kulturze wymyślonego przez Jansson świata.
Jak zrelacjonowała PAP współkuratorka wystawy i dyrektorka Muzeum Kinematografii Marzena Bomanowska, scenariusze pisane w Se-Ma-Forze były tłumaczone na angielski i wysyłane do Helsinek do aprobaty Tove Jansson. Pisarka przyjechała też do Łodzi 5 stycznia 1978 roku razem ze swoim młodszym bratem Larsem Janssonem - był odpowiedzialny za wersję Muminków w postaci komiksowej - oraz z wieloletnią partnerką, profesorką Helsińskiej Akademii Sztuk Pięknych Tuulikki Pietila, żeby poznać projekty plastyczne filmu.
W Muzeum można zapoznać się z techniką „lalki półpłaskiej na szkle”, w której zrealizowano produkcję Se-Ma-Fora i obejrzeć oryginalne lalki, które zagrały w filmie.
Bohaterowie animacji byli wiernym odwzorowaniem rysunków Tove Jansson. Lalki rzeźbiono z drewna i oklejano tkaninami. Z planowanych początkowo 39 odcinków serial rozrósł się do 78 epizodów. Filmy krótkometrażowe powstały w koprodukcji z austriacką firmą Jupiter. Serię pokazywała Telewizja Polska, oglądali ją również telewidzowie w Austrii, Niemczech, Wielkiej Brytanii i krajach nordyckich.
Dzięki współpracy Muzeum Kinematografii z wydawnictwem Nasza Księgarnia zobaczymy też, jak wyglądały wszystkie polskie wydania Muminków.
"Małe trolle i duża powódź" - pierwsza książka z serii Tove Jansson - ukazały się w Finlandii w 1945 r.; ostatni z 9 tomów - "Dolina Muminków" - został opublikowany w 1970 r. Znają je czytelnicy na całym świecie, zostały przetłumaczone na ponad 60 języków.
W Polsce jako pierwsza została wydana część chronologicznie trzecia - "W Dolinie Muminków" - w 1964 r. W latach 70. i 80. XX wieku poszczególne tomy ukazywały się w wysokich nakładach 50 tys. egzemplarzy. Książki przetłumaczyły Irena Szuch-Wyszomirska i Teresa Chłapowska.(PAP)
agm/ lm/ ag/
