Dokument "Stanisław Helski. Dlatego" o opozycjoniście, którzy uderzył kamieniem generała Jaruzelskiego, film "1939. Oblężenie Warszawy" oraz uroczystość uhonorowania lokalnych bohaterów rozpoczęły w środę w Starogardzie Gdańskim dwudniowe Retrospektywy 15. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW.
Podczas gali Retrospektywy w Starogardzie Gdańskim wręczone zostały Drzwi do Wolności i Sygnety Niepodległości. Dyrektor Festiwalu Filmowego NNW Arkadiusz Gołębiewski zapowiedział, że zaraz po festiwalu w Gdyni rusza w Polskę pokazywać festiwalowe filmy i odnajdywać, przypominać, wyłuskiwać i nagradzać świadków historii.
"Festiwal NNW nazywam festiwalem patriotycznym. To jest jedna z najprzyjemniejszych imprez, na której staram się pojawiać. Cieszę się, że festiwal już od kilku lat jeździ po kraju, głównie do małych i średnich miast a szczególnie, że w tym roku zdecydował się na organizację Retrospektywy w jednym z najważniejszych miast Pomorza i Kociewia. To wyjątkowy moment w historii tej ziemi, bo zaledwie dziewięć dni temu obchodziliśmy po raz pierwszy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 r." - mówił cytowany w przesłanym PAP komunikacie wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin.
"Sygnety Niepodległości" - wyróżnienie przyznawane świadkom historii - otrzymali w środę Albin Ossowski - pochodzący ze Starogardu żołnierz Armii Krajowej, który, aresztowany przez Niemców przeżył brutalne śledztwo na Pawiaku, więziony w obozach koncentracyjnych, po wyzwoleniu we Włoszech wstąpił do II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Uhonorowano też Wandę Bortkiewicz ps. "Basia", łączniczkę i sanitariuszkę m.in. oddziału pod dowództwem por. Antoniego Burzyńskiego "Kmicica" a potem i mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki", która została aresztowana w 1946 r. i doświadczyła brutalnego śledztwa.
Wyróżnienie trafiło też do por. Edwarda Ciupaka ps. "Mały" - żołnierza NSZ i zgrupowania Oddziałów mjr. Hieronima Dekutowskiego "Zapory". Ciupak, po ujawnieniu się w 1947 został aresztowany i skazany na 15 lat więzienia. Po 8 miesiącach objęła go amnestia. Resort bezpieczeństwa aresztował go ponownie w 1962 r., został został skazany na 5 lat więzienia. Nagrodzono teżporucznika Stefana Dulko ps. "Bliski" - weterana walk o wolność i niepodległość Polski, który w styczniu 1951 roku założył na terenie Lęborka niepodległościową "Polską Organizację Zbrojną". Do aresztowania przez UB w lipcu 1951 roku w ramach tej organizacji gromadził zapasy broni i amunicji, organizował akcje ulotkowe przeciwko władzy komunistycznej.
Nagrodzono też Zbigniewa Hasa ps. "Wilczek", który w trakcie II Wojny Światowej był świadkiem Rzezi Wołyńskiej i służył w szeregach Zrzeszenia "WiN" jako łącznik, zwiadowca oraz kolporter prasy i amunicji. Brał udział w akcjach sabotażowych i dywersyjnych przeciwko aparatowi bezpieczeństwa PRL.
"Drzwi do wolności" otrzymały osoby zaangażowane w upamiętnienie tragicznych losów bohaterskich pomorskich kolejarzy - tych, dzięki którym Niemcy nie zdołali nocą z 31 sierpnia na 1 września 1939 roku opanować mostu w Tczewie. Zginęło wtedy blisko 40 osób - zgładzonych w odwecie razem ze swoimi rodzinami. To były jedne z pierwszych cywilnych ofiar II wojny światowej. Laureatami "Drzwi do wolności" zostali: Zbigniew Kończewski, Zbigniew Olszewski, Zbigniew Iwaniuk oraz Jacek Prętki.
Projekt Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030. (PAP)
Autor: Krzysztof Wójcik
kszy/ aszw/
