Kopalnia Guido, która wchodzi w skład Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Fot. PAP/Zbigniew Meissner
Zarząd Województwa Śląskiego będzie pokrywał 99 proc. kosztów działalności Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu – wynika z umowy podpisanej przez władze regionu i miasta. Porozumienie zawarto na czas nieokreślony.
Muzeum Górnictwa Węglowego to największy i najpopularniejszy górniczy kompleks turystyczny w Polsce, w którego skład wchodzą m.in. Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza. Muzeum oferuje m.in. najgłębiej położone w kraju trasy turystyczne, przejażdżkę podwieszaną kolejką, podziemny spływ łodziami czy urządzone w monumentalnej wieży ciśnień Carboneum.
Jak poinformował w środę (25 lutego) zabrzański magistrat, miasto zachowa 1-procentowy udział w finansowaniu instytucji. Nowy model ma zapewnić stabilność funkcjonowania placówki i umożliwić jej dalszy rozwój.
Zgodnie z umową, dyrektora muzeum będzie powoływał i odwoływał Zarząd Województwa Śląskiego po zasięgnięciu opinii miasta. Statut instytucji nada Sejmik Województwa Śląskiego w uzgodnieniu z ministrem kultury i dziedzictwa narodowego. Natomiast bezpośredni nadzór nad muzeum sprawować będzie zarząd województwa.
Prezydent Zabrza Kamil Żbikowski, cytowany w komunikacie prasowym, podkreślił, że mimo zmiany modelu finansowania, miasto nie wycofuje się całkowicie z odpowiedzialności za instytucję.
„Muzeum Górnictwa Węglowego pozostaje w Zabrzu i z Zabrzem jest związane” - podkreślił Żbikowski. „Nadal będziemy wspierać działania związane z jej rozwojem, w tym starania o wpisanie obiektów Muzeum na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To wspólny cel, który może jeszcze mocniej wzmocnić pozycję Zabrza na kulturalnej mapie Europy” – wyjaśnił.
Podpisane porozumienie ma na celu porządkowanie kwestii organizacyjnych i finansowych funkcjonowania instytucji oraz formalizowanie na czas nieokreślony współpracy obu samorządów w zakresie jej prowadzenia.
Placówka jest wspólną instytucją Urzędu Miasta Zabrze i Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Zgodnie z obowiązującą umową, przez ostatnie lata koszty jej prowadzenia były dzielone niemal po równo — w proporcji 51 proc. po stronie miasta i 49 proc. po stronie województwa.
W związku z pogarszającą się sytuacją finansową Zabrza, w 2024 r. rozpoczęto negocjacje dotyczące zmiany tych proporcji, tak aby samorząd województwa śląskiego zapewniał zasadniczą część środków na funkcjonowanie instytucji oraz przejął rolę jej głównego organizatora. Nieoficjalnie jednak, już od początku ubiegłego roku — wobec narastających trudności finansowych miasta — to samorząd regionu pozostaje faktycznie jedynym organizatorem i podmiotem zapewniającym stabilność finansową muzeum.
Zabrze było pionierem w kwestii turystyki przemysłowej w Polsce. W 1965 r. w mieście otwarto Ośrodek Propagandy Górnictwa, czyli pierwszą podziemną trasę turystyczną w kopalni węgla kamiennego. Utworzono ją w jednym z pól kopalni Zabrze, czyli dawnej kopalni Królowa Luiza. Natomiast MGW otwarto w 1981 r. Podlegało ono wówczas Ministerstwu Górnictwa i było jedyną placówką muzealną poświęconą tej branży w kraju.
W ostatnich kilkunastu latach Muzeum Górnictwa Węglowego znacznie rozszerzyło ofertę. W oparciu o dawną kopalnię doświadczalną Guido prowadzi zabytkową kopalnię z dwoma podziemnymi poziomami do zwiedzania, a w oparciu o dawną kopalnię Luiza - kompleks, z pokonywanym łodziami ponadkilometrowym fragmentem dawnej sztolni odwadniającej, z wyjściem w centrum Zabrza.
Z kolei w kopule zrewitalizowanej wieży ciśnień działa Carboneum: popularyzatorsko-naukowa wystawa o węglu jako pierwiastku w przyrodzie oraz jego wadze we współczesnym świecie.
Muzeum Górnictwa Węglowego jest koordynatorem działającego w regionie Szlaku Zabytków Techniki Woj. Śląskiego, a także corocznego święta szlaku pod nazwą „Industriada”, które z czasem stało się również świętem całego regionu.
Placówka prowadzi też działalność naukową, jest m.in. realizatorem projektów digitalizacji dziedzictwa górniczego – likwidowanych zakładów i wyrobisk z urządzeniami oraz dokumentacją.(PAP)
jms/ mrr/
