Krystyna Janda. Fot. PAP/Marcin Obara
Aktorka i reżyserka Krystyna Janda została laureatką Polskiej Nagrody Filmowej Orzeł 2026 za osiągnięcia życia. Wręczenie statuetki nastąpi 9 marca w Teatrze Polskim w Warszawie.
Nazwisko laureata Orła za osiągnięcia życia ogłoszono podczas środowego (4 marca) spotkania z nominowanymi do Polskich Nagród Filmowych, zorganizowanego w siedzibie Telewizji Polskiej.
Prezentując decyzję członków Polskiej Akademii Filmowej, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Maciej Wróbel podkreślił, że Krystyna Janda jest jedną z najwybitniejszych osobowości polskiej kultury. – Aktorka o niezwykłej sile wyrazu, artystka niezależna i współtwórczyni współczesnego oblicza teatru w Polsce. Laureatka nagrody jury na festiwalu w Cannes za rolę w „Przesłuchaniu”, zdobywczyni Srebrnej Muszli w San Sebastian oraz nagrody specjalnej jury na Sundance za „Słodki koniec dnia”. Od dekad wyznacza standardy aktorskiej odwagi i autentyczności. Niezapomniana Agnieszka z „Człowieka z marmuru” i „Człowieka z żelaza”, pozostaje symbolem bezkompromisowej kobiecej siły w filmie i teatrze, a także w życiu publicznym – zwrócił uwagę.
Aktorka ma na swoim koncie sześć nominacji do Orłów, m.in. za role w filmach „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową” Krzysztofa Zanussiego, „Rewers” Borysa Lankosza i „Tatarak” Andrzeja Wajdy. Jest również szefową i współzałożycielką Fundacji Krystyny Jandy na Rzecz Kultury, która prowadzi w Warszawie Teatr Polonia i Och-Teatr. Zagrała w ponad 60 filmach. Debiutowała w 1976 r. w „Człowieku z marmuru” Andrzeja Wajdy. Reżyser ten stał się jej artystycznym i życiowym mentorem, najważniejszym artystą, z którym pracowała. Ich ostatni wspólny film, „Tatarak”, powstał w roku 2009.
Janda pracuje również stale jako reżyserka, przede wszystkim we własnych teatrach. W lutym odbyła się premiera „Klubu kawalerów” Michała Bałuckiego w jej inscenizacji, w próbach jest kolejne przedstawienie - „Zapętlona” Matthew Lombardo - które wyreżyseruje i w którym zagra główną rolę. Ma w dorobku reżyserskim kilkadziesiąt spektakli Teatru Telewizji, a także film „Pestka” (1995) na podstawie prozy Anki Kowalskiej.
Przed ogłoszeniem nazwiska laureatki Orła za osiągnięcia życia wiceszef MKiDN poinformował, że za mniej więcej miesiąc poznamy efekty pracy działającego przy resorcie zespołu opracowującego projekt reform w branży filmowej. Wspomniał również o trzech podległych mu instytucjach – Polskim Instytucie Sztuki Filmowej, Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym oraz TVP. – PISF w tym roku na produkcję audiowizualną wyda prawie 300 mln zł. W nowelizacji ustawy medialnej, która niebawem już trafi do prac parlamentu, zapisujemy mniej więcej dziesięciokrotnie więcej pieniędzy na produkcję filmową, a Filmoteka Narodowa uruchamia nowy program, m.in. wsparcia krytyków filmowych (...). Jesteśmy dla was, dziękujemy za wszystkie sygnały. Wspólnie zmieniajmy i wzmacniajmy polską kinematografię – zaapelował.
W trakcie konferencji pokazano plakat Polskich Nagród Filmowych autorstwa Andrzeja Pągowskiego. Tym razem artysta umieścił na grafice kobiecą i męską dłoń stykające się kciukami. – Obserwując ulice, nas wszystkich, media społecznościowe, zauważyłem, że najbardziej rzuca się w oczy brak osobistego kontaktu, dotyku. Nawet czasami, jak mówimy sobie „cześć”, to nie podajemy sobie rąk, nie przytulamy się. Niektóre osoby chwalą się milionami, tysiącami lajków na Facebooku i myślą, że to są przyjaciele. Uważam, że wy jesteście moimi przyjaciółmi. Jestem bardzo mocno związany z tym środowiskiem i dlatego chciałem dedykować ten gest kobiety i mężczyzny, wspólnego dotyku, wszystkim nam i wszystkim Polakom – żebyśmy nie dawali się podzielić, rozdzielić i żeby ta skłonność do bycia razem przejawiała się nie tylko w mediach społecznościowych, ale i w bezpośrednim dotyku – powiedział Pągowski.
Orzeł za osiągnięcia życia to jedna z kategorii specjalnych Polskich Nagród Filmowych przyznawanych przez członków Polskiej Akademii Filmowej (PAF). Statuetka jest wręczana od pierwszej edycji Orłów, czyli od 1999 r. Poprzednimi laureatami byli m.in. Andrzej Wajda (2000), Tadeusz Konwicki (2002), Roman Polański (2003), Kazimierz Kutz (2004), Jerzy Kawalerowicz (2005), Jerzy Hoffman (2006), Janusz Majewski (2012), Danuta Szaflarska (2013), Franciszek Pieczka (2015), Janusz Gajos (2016), Maja Komorowska (2020), Jan A.P. Kaczmarek (2023), Agnieszka Holland (2024) oraz Allan Starski (2025).
28. gala wręczenia Polskich Nagród Filmowych Orły odbędzie się w poniedziałek 9 marca w Teatrze Polskim im. Arnolda Szyfmana w Warszawie. W tym roku faworytem wyścigu po statuetki – z 13 nominacjami – został „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego. Uznanie członków Akademii zdobyli również „Franz Kafka” Agnieszki Holland, „Brat” Macieja Sobieszczańskiego i „Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej” Emi Buchwald, które zebrały po 10 nominacji. Maksymalnie dziewięć Orłów może powędrować do „Ministrantów” Piotra Domalewskiego. (PAP)
dap/ ksi/ miś/
